ACM’nin perşembe günü yaptığı açıklamaya göre, yeni sabit tarifeli sözleşme yapan iki kişilik bir hanenin ortalama enerji faturası sadece bir hafta içinde aylık 36 avrodan fazla arttı. Bu artışın arkasında, küresel piyasalarda gaz fiyatlarının kısa sürede yükselmesi bulunuyor.

Gaz fiyatında üç günde yüzde 25 artış

Enerji piyasalarındaki dalgalanma, özellikle Orta Doğu’daki gelişmeler ve İran çevresindeki jeopolitik gerilimlerle ilişkilendiriliyor.

Verilere göre gazın birim fiyatı 1 Mart’ta metreküp başına yaklaşık 1,18 dolar seviyesindeyken, 4 Mart’ta yaklaşık 1,47 dolara çıktı. Bu, üç gün içinde yaklaşık yüzde 25’lik bir artış anlamına geliyor.

Bu gelişme, tüketici faturalarına da hızla yansıdı. Yeni sabit tarifeli sözleşme yapan iki kişilik bir hanenin ortalama aylık faturası yaklaşık 153 avrodan 189 avroya yükseldi. Bu da yıllık bazda yaklaşık 437 avroluk ek maliyet anlamına geliyor.

Enerji şirketleri bazı sözleşmeleri geri çekti

ACM, enerji şirketlerinin ani fiyat dalgalanmalarına karşı mali açıdan dayanıklı olması gerektiğini vurguladı. Kurum, enerji sözleşmelerinin içeriğini ve şirketlerin finansal durumunu daha yakından izleyeceğini açıkladı.

Son günlerde bazı şirketlerin sabit tarifeli sözleşmeleri geçici olarak geri çektiği de bildirildi. Örneğin enerji şirketleri Eneco ve Vattenfall, üç yıllık sabit tarifeli sözleşmelerini kısa süreliğine satıştan kaldırdı. Bazı diğer tedarikçiler ise fiyatları yükseltti ya da promosyonları azalttı.

Enerji karşılaştırma sitesi Overstappen.nl’ye göre sabit sözleşme sunan tüm tedarikçiler, son gaz fiyatı artışlarının ardından tekliflerini güncelledi.

Sözleşme türü önem kazanıyor

ACM, tüketicilerin enerji sözleşmesi seçerken dikkatli olması gerektiğini belirtiyor. Kurumun Enerji Monitörü verilerine göre Hollanda’daki hanelerin yüzde 54’ü sabit tarifeli, yüzde 39’u değişken tarifeli ve yüzde 7’si dinamik tarifeli sözleşme kullanıyor.

Düzenleyici kurum, sabit sözleşmelerde fiyatların sözleşme süresi boyunca değiştirilemeyeceğini vurguluyor. Değişken sözleşmelerde ise fiyat artışı ancak sözleşmede açıkça belirtilmişse ve en az bir ay önceden duyurulmuşsa uygulanabiliyor. Dinamik sözleşmelerde ise fiyatlar doğrudan toptan enerji piyasasını takip ediyor.

“Enerji piyasası çok hızlı değişebiliyor”

Enerji uzmanları, piyasalardaki değişimin hızına dikkat çekiyor. Uzmanlara göre geçen hafta gaz fiyatları son iki yılın en düşük seviyelerinden birindeyken, bugün ortalama sözleşme fiyatlarının iki yılın en yüksek seviyesine ulaşması enerji piyasasının uluslararası gelişmelere ne kadar hızlı tepki verdiğini gösteriyor.

Mevcut durum, Avrupa’da enerji fiyatlarının hızla yükseldiği Rusya'nın Ukrayna'yı işgali dönemini hatırlatıyor. O dönemde bazı ülkelerde sabit enerji sözleşmesi yapmak bir süre mümkün olmamıştı.

Tüketicilere uyarı

ACM ayrıca telefonla yapılan satışlarda tüketicilerin dikkatli olması gerektiği uyarısında bulundu. Kurum, beklenmedik telefon tekliflerinin genellikle en iyi seçenek olmadığını belirterek, tüketicilerin sözleşmeleri karşılaştırmadan karar vermemelerini tavsiye ediyor.

Yeni Enerji Yasası’na göre tedarikçilerin en az iki standart sözleşme sunması gerekiyor: biri değişken tarifeli model sözleşme, diğeri ise bir yıllık sabit fiyatlı sözleşme. ACM, 1 Nisan’dan sonra şirketlerin bu kurala uyup uymadığını denetleyeceğini açıkladı.

Yakıt maliyetleri baskı yaratıyor

Yakıt, havayolu şirketlerinin en büyük gider kalemini oluşturuyor. Ekonomistlere göre yakıt giderleri toplam maliyetlerin yaklaşık yüzde 30’unu oluşturuyor.

Birçok havayolu şirketi ani fiyat artışlarına karşı yakıt maliyetlerinin bir kısmını önceden sabitleyerek (hedging) riskten korunuyor. Örneğin Air France-KLM bu yıl için yakıt fiyatının yüzde 60’ını sabitlemiş durumda. Ancak bazı şirketlerin bu yöntemi sınırlı ölçüde kullandığı belirtiliyor.

Savaş öncesi döneme kıyasla Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 25 artarak 83 dolara yükseldi. Çatışmanın uzaması halinde daha büyük artışların yaşanabileceği ifade ediliyor.

Daha uzun ve maliyetli rotalar

Orta Doğu’daki geniş bir hava sahasının kapanması, Avrupa’dan Asya’ya yapılan uçuşlarda önemli sapmalara yol açtı. Rusya hava sahasının da Ukrayna savaşı nedeniyle kapalı olması, alternatif rotaları daha da karmaşık hale getiriyor.

Fiyat artışı kaçınılmaz mı?

Uzmanlara göre maliyet artışları kaçınılmaz olarak bilet fiyatlarına yansıyacak. Havacılık uzmanları, özellikle Asya yönlü uçuşlarda arzın azalması nedeniyle fiyatların kısa vadede bile artabileceğini söylüyor.

Uzmanlara göre petrol fiyatlarının mevcut seviyede kalması ve maliyetlerin kademeli olarak yansıtılması durumunda yıl sonuna kadar bilet fiyatlarında yüzde 5 ila 10 arasında artış görülebilir.

Bu oran kısa mesafeli uçuşlarda onlarca Euro’luk artış anlamına gelirken, uzun mesafeli ve kapasitesi azalmış hatlarda 100 Euro’yu aşan, hatta birkaç yüz Euro’ya varan fiyat artışları gündeme gelebilir.

Belirsizlik sürüyor

Uzmanlar, petrol arzında yapısal bir kıtlık olmamasının olumlu bir unsur olduğuna dikkat çekiyor. Çatışmanın kısa sürede sona ermesi halinde fiyatların yeniden düşebileceği belirtiliyor.

Havacılık sektörü geçmişte de büyük krizlerle karşı karşıya kaldı. 1990’daki Körfez Savaşı ve 11 Eylül saldırılarının ardından sektörün zamanla toparlandığı hatırlatılıyor. Ancak uzmanlara göre mevcut kriz sona erse bile, şu anda mahsur kalan yüz binlerce yolcunun yeniden planlanması nedeniyle hava trafiğinde bir süre daha aksaklıklar yaşanabilir.

Düzenlemenin yasalaşması halinde, mevcutta yaklaşık 335 bin TL olan dövizli askerlik ücreti 417 bin TL’ye yükselecek. Güncel döviz kuru üzerinden hesaplandığında yeni bedel: 8 bin 97 Euro! İngilis Sterlini olarak 7 bin 60!

Bu artış, özellikle Avrupa’da yaşayan ve dövizle askerlik başvurusu yapmayı düşünen vatandaşları doğrudan etkileyecek. Yaklaşık 82 bin TL’lik artış, başvuru sürecini planlayanlar için önemli bir mali yük anlamına geliyor.

Yasanın kabul edilmesi durumunda, yeni ücretin Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Krommenie’de benzin tükendi

Kuzey Hollanda'nın Krommenie kasabasında bulunan Fieten Olie istasyonunda pazartesi sabahı bir süreliğine benzin kalmadı. Hafta sonu yaşanan yoğunluk nedeniyle stokların tükendiği bildirildi.

Aynı kentte Provincialeweg üzerindeki Esso istasyonunda çalışan bir görevli, hafta sonu alışılmadık derecede yoğunluk yaşandığını söyledi. Görevli, “Bir hafta sonunda hiç bu kadar benzin satıldığını hatırlamıyorum. Belki sadece pandemi döneminde, litre fiyatının iki euronun üzerine çıkacağı konuşulurken benzer bir yoğunluk olmuştu. Cuma gününden bu yana fiyat litre başına iki sent arttı” dedi.

Çalışan, sabah saatlerinde normalde Fieten Olie’nin Busch bölgesindeki şubesini tercih eden sürücülerin kendi istasyonlarına geldiğini belirterek, “Buradaki depolar da hızla boşalıyor. Ancak gün içinde yeniden dolum yapılacak” diye konuştu.

“Depom doluydu ama yine de doldurdum”

Krommenie sakini Hasan Koca, aslında yakıta acil ihtiyacı olmadığını ancak zam beklentisi nedeniyle deposunu doldurduğunu söyledi. Koca, “Depom hâlâ oldukça doluydu. Ama fiyatların ciddi şekilde artacağını duyuyorum, bu yüzden yine de tamamen doldurayım dedim” ifadelerini kullandı.

Wormerveer’de pompada karmaşa

Yakınlardaki Wormerveer’de bulunan Tinq istasyonunda da yoğunluk dikkat çekti. Pompalardan birinin arızalı olması nedeniyle sürücüler arasında yer değişiklikleri yaşandı. İstasyonda kuyruk oluşsa da sürücüler genellikle iki ya da üç araç bekledikten sonra yakıt alabildi.

Petrol fiyatlarındaki artış eğiliminin sürmesi halinde, ülkede akaryakıt fiyatlarının önümüzdeki günlerde daha da yükselmesi bekleniyor.

En popüler seçenek olan 10 yıl vadeli sabit faizli ипотekte oran yüzde 3,70’e geriledi. Bu oran yıl başında yüzde 3,84 seviyesindeydi. Söz konusu oran, Ulusal İpotek Garantisi (NHG) kapsamında geçerli. NHG olmadan 10 yıllık faiz oranı yüzde 4,04 olarak uygulanıyor.

“En rekabetçi alan 10 yıl vadeli krediler”

Kuzey Hollanda'nın Zaandam kentinde gayrimenkul alım satımı ve kredi konusunda hizmet veren BesteHV Hypotheek Makelaar yöeticisi Ömer Maraş , 10 yıl vadeli kredilerin en çok tercih edilen ürün olduğunu belirtiyor. Maraş, kredi verenlerin bu alanda daha rekabetçi davranmaya çalıştığını ve bu nedenle en belirgin düşüşün burada görüldüğünü söyledi.

Faizini 10 yıldan daha uzun süre sabitlemek isteyenler daha yüksek oranlarla karşılaşıyor. Ancak bu kategorilerde de yılbaşına kıyasla düşüş dikkat çekiyor. Maraş’a göre “büyük dalgalanmalar olmasa da, yüzdelik dilimlerdeki küçük düşüşler toplandığında artık fark yaratıyor.”

Diğer vadelerde de düşüş var

20 yıl vadeli ve NHG kapsamındaki kredilerde faiz oranı yüzde 4,25’ten 4,19’a indi.
30 yıl vadeli kredilerde oran yüzde 4,39’dan 4,34’e geriledi.
5 yıl vadeli kredilerde ise faiz yüzde 3,58’den 3,52’ye düştü.

Maraş, yıl başından bu yana Hollanda devlet tahvili faizlerinde düşüş görüldüğünü ve bunun tüketiciye yansıtıldığını belirtiyor. Ayrıca enflasyonun görece kontrol altında seyretmesi de faizler üzerindeki baskıyı azaltıyor.

Ancak Avrupa’daki savunma harcamalarının artması nedeniyle kamu borçlarının yükselmesi durumunda faizlerin yeniden artabileceği uyarısı yapılıyor. Orta Doğu’daki gerilimlerin Avrupa piyasalarını etkileyip etkilemeyeceği de belirsizliğini koruyor.

Buna rağmen Maraş, kısa vadede ipotek faizlerinde ani bir yükseliş beklemediğini söylüyor ve hafif düşüş eğiliminin sürmesinin daha olası olduğunu ifade ediyor.

Ülke genelindeki bir çok akaryakıt istasyonunda, dün öğleden sonra normalin çok üzerinde araç kuyruğu oluştu. Sürücler, yalnızca aracın deposunu doldurmakla kalmayıp akaryakıtları yedeklemeye başladı. 

Fiyat artışı bekleniyor

Petrol şirketleri, İran’a yönelik saldırının ardından ham petrol, yakıt ve sıvılaştırılmış doğalgaz taşımalarını geçici olarak durdurdu. Bu durumun kısa vadede litre başına birkaç sentlik bir fiyat artışına yol açması bekleniyor.

Şu anki fiyatlar zaten yüksek seviyede. Cuma günü benzin fiyatları 2023 sonbaharından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Ülke genelindeki tavsiye edilen benzin fiyatı litre başına 2,285 euro, dizel ise 2,080 euro olarak belirlendi.

Tüketiciler, fiyatların daha da artabileceği endişesiyle araçlarını ve ek bidonları doldurmak için istasyonlara yöneliyor.

Hürmüz Boğazı kritik önemde

Fiyat artışının başlıca nedeni, yaklaşık dünya genelinde sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) beşte birinin, özellikle Katar’dan gelen sevkiyatların, Hürmüz Boğazı üzerinden taşındığı stratejik rotada aksama riski. Amsterdam gaz borsasında işlem gören doğalgazın megavat-saat fiyatı, açılış sonrası kısa sürede 38,44 euroya çıkarak yüzde 20 artış gösterdi; bu, Ağustos 2023’ten bu yana kaydedilen en yüksek seviye oldu.

Katar’ın rolü kritik

Florence Schmit, Katar’ın Avrupa ve Asya’ya LNG sevkiyatında merkezi bir rol oynadığını belirtti. Schmit, “Altyapı hasarı veya deniz taşımacılığındaki aksaklıklar nedeniyle yükler ihraç edilemezse, bu durum dünya çapında gaz fiyatları üzerinde dramatik etkiler yaratabilir” uyarısında bulundu.

Avrupa fiyatları ikiye katlanabilir

Amerikan Goldman Sachs bankasının analistleri, Hürmüz Boğazı’nda bir aylık taşımacılık durmasının Avrupa doğalgaz fiyatlarını ikiye katlayabileceğine dikkat çekti. ABD doğalgaz piyasasının ise bu durumdan sınırlı etkileneceği öngörülüyor.

İsrail gaz sahaları kapandı

Ayrıca İsrail’in bazı gaz sahalarını geçici olarak kapatması, önemli bir gaz alıcısı olan Mısır’ı alternatif kaynak arayışına itti.

Uzmanlar, hem jeopolitik gerilimler hem de lojistik kesintilerin, Avrupa’nın doğalgaz arzı açısından ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyduğunu belirtiyor.

Vergi dairesine göre beyan süresi 1 Mart ile 1 Mayıs arasında. Süre uzatımı talep edenler için son tarih ağustos ayı sonu.

İlk dakikalarda yoğunluk

Her yıl olduğu gibi bu yıl da gece yarısında sistemi kullanmaya çalışanlar oldu. Vergi dairesi, sabah erken saatlerde internet sitesinde yoğunluk nedeniyle erişim sorunu yaşandığı uyarısında bulundu. Sisteme erişemeyenlere daha sonra yeniden denemeleri ya da mobil beyan uygulamasını kullanmaları tavsiye edildi.

Yaklaşık 7 milyon bireysel mükellef ve 2,5 milyon girişimci bu yıl beyanname verecek. Bankalar, işverenler ve belediyeler gibi kurumlardan alınan bilgiler sayesinde birçok veri sistemde önceden doldurulmuş olarak yer alıyor. Örneğin banka hesap bakiyeleri, maaş bilgileri ve konut sahipleri için emlak vergisine esas değer (WOZ) otomatik olarak beyannameye yansıtılıyor.

“Box 3”te gerçek getiri dönemi

Bu yılın en dikkat çekici yeniliği, tasarruf ve yatırımların vergilendirildiği “box 3” kapsamında gerçek getirinin doğrudan beyan edilebilmesi.

Şimdiye kadar vergi dairesi, büyük miktardaki tasarruf ve yatırımlar için varsayımsal (fiktif) bir getiri oranı üzerinden hesaplama yapıyordu. Tasarruflar için ortalama yüzde 1,37, hisse senedi gibi varlıklar için ise yüzde 5,88 getiri varsayılıyor; bu tutarın yüzde 36’sı vergi olarak alınıyordu. Ancak bu vergi, yalnızca 57.684 avronun (bekârlar için) ve 115.368 avronun (çiftler için) üzerindeki varlıklar için geçerli.

Yeni uygulamayla birlikte, eğer gerçek getiri bu oranların altında kaldıysa mükellefler bankalardan aldıkları yıllık özet belgelerle gerçek faiz ve yatırım gelirlerini beyan edebilecek. Gerçek getiri daha düşükse daha az vergi ödenecek. Gerçek getiri daha yüksekse ise ek vergi talep edilmeyecek; vergi dairesi bu durumda daha düşük olan varsayımsal oranı esas alacak.

Bu değişiklik, Hollanda Yüksek Mahkemesi Hoge Raad’ın daha önce verdiği kararların ardından geldi. Mahkeme, varsayımsal getiri üzerinden yapılan hesaplamanın özellikle tasarruf sahipleri açısından bazı durumlarda adaletsiz sonuçlar doğurduğuna hükmetmişti.

Faiz oranları ve borsa performansı

De Nederlandsche Bank’ın hesaplamalarına göre 2025 yılında serbest çekilebilir tasarruf hesaplarında faiz oranları ortalama yüzde 1,2 ila 1,6 arasında değişti. Vadeli mevduatlarda ise bu oran yüzde 2,2 ila 2,8 arasında seyretti.

Öte yandan Hollanda borsasının ana göstergesi olan AEX-index 2025’te yaklaşık yüzde 8 yükseldi. Bu oran, vergi dairesinin hisse senetleri için varsaydığı getirinin üzerinde. Ayrıca temettü gelirleri bu yüzde 8’lik artışa dahil değil; gerçek getiri hesaplanırken temettüler de dikkate alınıyor.

Yüz yüze destek imkânı

Vergi dairesi bu yıl da mükelleflere telefonla ve belirli noktalarda yüz yüze destek sunuyor. Yetkililer, en sık gelen soruların ev satın alanların hangi masrafları vergiden düşebileceğine ilişkin olduğunu belirtiyor.

Vergi dairesi temsilcileri, bazı kişilerin klasör dolusu belgeyle geçici danışma noktalarına geldiğini ancak bu noktalarda beyanname doldurulamadığını, gerekirse en yakın vergi ofisine randevu verildiğini ifade ediyor.

Yetkililer, mükelleflerin bilgilerini dikkatle kontrol etmeleri ve özellikle tasarruf ile yatırım gelirlerinde doğru verileri kullandıklarından emin olmaları çağrısında bulunuyor.

Tüketici örgütü UnitedConsumers verilerine göre, ülke genelinde tavsiye edilen litre fiyatı benzinde 2,285 euroya, dizelde ise 2,080 euroya yükseldi. Bu rakamlar ulusal tavsiye fiyatları olup, akaryakıt istasyonları bu fiyatlardan sapabiliyor.

Uygulamada özellikle personelsiz istasyonlarda pompa fiyatları daha düşük olabiliyor. Ancak uzmanlara göre, personelli istasyonlar için litre fiyatını 2 euronun altında tutmak giderek zorlaşıyor. UnitedConsumers akaryakıt uzmanları, bunun istasyonların işletme maliyetleri, konumları ve çevredeki rekabet koşullarıyla bağlantılı olduğunu söylüyor.

Uzmanlara göre tavsiye fiyatlarındaki artış sürerse, personelsiz istasyonlar için de 2 euronun altında kalmak zorlaşabilir.

Artışın temel nedeni olarak yükselen ham petrol fiyatları gösteriliyor. Uzmanlara göre petrolün varil fiyatı şu anda 70 doların üzerinde seyrediyor. Aralık 2025’te ise bu rakam yaklaşık 60 dolar düzeyindeydi.

Jeopolitik gerilimler etkili

Küresel siyasi ve ekonomik belirsizliklerin petrol fiyatlarını yukarı çektiği belirtiliyor. Uzmanlar, jeopolitik gerilimlerin ve piyasalardaki belirsizliğin sürmesi halinde bunun akaryakıt tavsiye fiyatlarına da hızla yansıdığını ifade ediyor. Bu gerilimler arasında ABD’nin ithalat vergileri üzerinden yürüttüğü ticaret politikaları ve İran’a yönelik olası askeri adımlar da sayılıyor.

Öte yandan 1 Ocak itibarıyla yürürlüğe giren vergi artışı da fiyatları yukarı taşıdı. Benzinde litre başına 5,6 sentlik vergi artışı yapıldı. Bu düzenleme, 2022’de enerji krizi sırasında uygulamaya konulan vergi indiriminin kısmen geri çekilmesi anlamına geliyor.

Belediyelerin belirlediği ve “WOZ-waarde” olarak bilinen bu değer, emlak vergisi başta olmak üzere çeşitli kalemlerin hesaplanmasında temel alınıyor. Denetleyici kurum Waarderingskamer verilerine göre, yapılan itirazların yaklaşık üçte biri kabul ediliyor. Uzmanlar, belediyelerin çoğunlukla bilgisayar modellerine dayalı toplu değerlendirme yaptığına ve bu nedenle hataların ortaya çıkabildiğine dikkat çekiyor.

Belediyelere göre artış oranı değişiyor

2026 yılı için esas alınan değer, konutun 1 Ocak 2025 tarihindeki piyasa değeri. Bu tarih, konut fiyatlarının güçlü artış gösterdiği bir döneme denk geliyor. Ancak artış oranları belediyelere göre farklılık gösteriyor. Örneğin Almere’de ortalama artış yüzde 8,5 olurken, Lelystad’da bu oran yüzde 12,8’e ulaşıyor.

Daha yüksek WOZ değeri; emlak vergisi, su yönetimi vergisi, “eigenwoningforfait” (ev sahipliği vergisi) ve yüksek değerli konutlar için uygulanan ek vergilerde artış anlamına geliyor. Ayrıca miras vergisi de WOZ değeri üzerinden hesaplanıyor.

Ev sahiplerinin haklarını savunan Vereniging Eigen Huis’in yakın tarihli bir anketine göre, konut değerinde yüzde 10 veya daha fazla artış yaşayanların yüzde 75’i itiraz etmeyi düşünüyor. Kurum yetkilileri, “Daha yüksek bir WOZ değeri otomatik olarak yanlış anlamına gelmez, ancak konutunuza ilişkin verilerin doğru olup olmadığını mutlaka kontrol edin” diyor.

Ücretsiz danışmanlık dönemi sona erdi

Geçmişte yüz binlerce kişi, “kazanamazsan ödeme yok” sistemiyle çalışan WOZ danışmanlık bürolarından ücretsiz destek alıyordu. Ancak iki yıl önce yapılan yasal değişiklikle bu bürolara ödenen masraf karşılıkları yaklaşık 130 euroya düşürüldü. Bunun ardından birçok şirket faaliyetini durdurdu ya da ücretli hizmete geçti.

Vergi danışmanları, bu değişikliğin ardından sektörün büyük ölçüde küçüldüğünü belirtiyor. Artık ev sahiplerinin çoğu, itiraz sürecini kendileri yürütmek zorunda.

İtiraz süreci nasıl işliyor?

İtirazlar, kararın tebliğ edilmesinden itibaren altı hafta içinde yapılmalı. Çoğu belediye başvuruları internet üzerinden, dijital kimlik sistemi DigiD ile kabul ediyor.

Ancak uzmanlara göre süreç göründüğü kadar basit değil. İtiraz dilekçesinde, konutun piyasa değerini düşürebilecek tüm unsurların belirtilmesi gerekiyor. Bunlar arasında:

- Bakımsızlık veya yapısal sorunlar

- Gürültü kirliliği (örneğin otoyol yakınlığı)

- Çevresel olumsuzluklar (örneğin cam konteyneri, gençlerin toplandığı alanlar)

- Yanlış metrekare, hatalı inşa yılı gibi veri hataları

Yüksek değer her zaman olumsuz değil

Öte yandan daha yüksek bir WOZ değeri bazı durumlarda avantaj da sağlayabiliyor. Konutun değerindeki artış, ipotek kredilerinde risk sınıfının düşmesine yol açabilir ve bu da faiz oranında küçük bir indirime imkân tanıyabilir.

Uzmanlar, itiraz etmeyi düşünen ev sahiplerine öncelikle belediyenin kullandığı “referans konutları” incelemelerini öneriyor. Eğer karşılaştırılan evler daha lüks ya da daha iyi durumdaysa, bu durum fazla değer biçildiğine işaret edebilir.

Sonuç olarak, Hollanda’da konut değerlerindeki artış birçok ev sahibi için daha yüksek vergi yükü anlamına geliyor. Ancak uzmanlara göre, doğru ve somut gerekçelerle yapılan başvuruların önemli bir bölümü olumlu sonuçlanabiliyor.

Bu bilgiler, koalisyon anlaşmasının Merkezi Planlama Bürosu (CPB) tarafından yapılan hesaplamaların nardından ortaya çıktı. Hesaplamalara göre, 2027’de 460 euro olarak öngörülen sağlık sigortası katılım payı, alınan yeni kararlarla 2030’da 520 euro olacak. Geçmiş yıllarda bu tutar 385 euro seviyesindeydi.

Katılım payı ve koopkrachtplus etkisi

Partilerin aldığı kararlar arasında, önümüzdeki yıl 60 euro’luk tek seferlik artış ve katılım payının dondurulmasının kaldırılması yer alıyor. CPB hesaplamalarına göre, bu adımlar katılım payının yükselmesini hızlandırıyor.

Satın alma gücü artışı planı (koopkrachtplus) da bu yüzden neredeyse yok oldu. Ayrıca uygulamaya konan “NAVO-taksı” nedeniyle, gelir vergisi dilimlerinin artmaması, belirli gelir gruplarının daha yüksek vergi oranına girmesine yol açıyor. Böylece ortalama yıllık yüzde 0,6 olarak planlanan artış, yalnızca yüzde 0,2’ye düşüyor. Düşük gelirli gruplar ise daha yüksek sağlık harcamaları nedeniyle neredeyse hiçbir kazanç sağlayamıyor.

Öte yandan NAVO-taksı, küçük gelirli AOW ve sosyal yardım ödemelerini de azaltıyor. Yüksek gelirli gruplar ise azalan maksimum sosyal yardım ödemelerine rağmen yüzde 0,3 civarında bir artış elde ediyor.

İşletmeler ve devlet maliyesi

NAVO-taksı, işletmeleri de etkiliyor; şirketlerin 1,7 milyar euro ek katkı yapması gerekiyor. CPB’ye göre, koalisyon planları altında yatırım ortamı genel olarak olumlu, özellikle altyapıya yapılan yatırımlar sayesinde.

Uzun vadede ise koalisyon planları devlet borcunu artırıyor. Kabine, bütçe açığını yüzde 2’nin altında tutma hedefine 2030’a kadar uymayı planlıyor. Ancak savunma harcamalarının NATO standartlarına 2035’te ulaşacak şekilde planlanması, ekipman eksikliği nedeniyle şüpheli görülüyor.

Buna ek olarak hükümetin bakanlık ve kamu kuruluşlarında yapmayı planladığı toplam 1,4 milyar euro tasarruf hedefi, mevcut somut planlar olmadan en fazla 200 milyon euro tasarruf sağlayabilir.

Bu gelişmeler, Hollanda’daki vatandaşlar için sağlık maliyetlerini artırırken, satın alma gücündeki vaat edilen artışın büyük ölçüde yok olmasına yol açıyor.

Mevcut sistemde vergi, tasarruf ve yatırımlar üzerinden “varsayımsal getiri” (fictief rendement) esasına göre hesaplanıyor. Ancak yeni sistemde gerçek (fiili) getiri üzerinden vergilendirme yapılacak. Özellikle hisse senedi yatırımcıları bu değişikliğin daha yüksek vergiye yol açabileceğini savunuyor.

Mevcut sistem: Varsayımsal getiri

Şu anda vergi dairesi, tasarruflar için yüzde 1,37; yatırımlar için ise yüzde 5,88 oranında varsayımsal getiri kabul ediyor.

Bu getiri üzerinden yüzde 36 vergi alınıyor. Ancak yalnızca belirli bir muafiyet sınırının üzerindeki varlıklar vergilendiriliyor:

Bekârlar için 57.684 avro

Çiftler için 115.368 avro

Gerçek getiriniz varsayımsal orandan düşükse daha az vergi ödeyebiliyorsunuz. Ancak daha yüksek kazanç elde ettiğinizde ek vergi alınmıyor. İşte bu durum 2028’de değişecek.

2028’den itibaren: Gerçek getiri esas alınacak

Yeni sistemde artık varsayımsal oran olmayacak. Vergi, doğrudan yıllık gerçek kazanç üzerinden hesaplanacak.

Bekârlar için 1.800 avroya kadar getiri vergiden muaf

Çiftler için 3.600 avroya kadar muafiyet

Bu tutarların üzerindeki kazanç için yüzde 36 vergi ödenecek.

Örnek hesaplamalar:

💰 Tasarruf hesabı

100.000 avro tasarrufu olan ve yüzde 2 faiz kazanan biri yılda 2.000 avro gelir elde eder.

1.800 avro muaf

Kalan 200 avro üzerinden yüzde 36 vergi

Ödenecek vergi: 72 avro

Tasarruf sahipleri için sistem genelde sınırlı bir etki yaratıyor.

📈 Hisse senedi yatırımı

100.000 avroluk hisse senedi portföyü bir yılda yüzde 20 değer kazanırsa, kazanç 20.000 avro olur.

1.800 avro muaf

18.200 avro üzerinden yüzde 36 vergi

Ödenecek vergi: 6.552 avro

Eleştirilerin odağı burada: Yatırımcılar, hisseleri satmasalar bile değer artışı üzerinden vergi ödemek zorunda kalacak.

Eleştiriler ne?

Bazı yatırımcılar, verginin “gerçekleşmemiş kazanç” üzerinden alınmasını adil bulmuyor. Çünkü birçok ülkede hisse kazancı vergisi, satış anında (realizasyon) uygulanıyor.

Özellikle tüm servetini hisse senetlerinde tutan ve nakit varlığı sınırlı olan kişiler için, vergi ödemek adına hisse satma zorunluluğu doğabileceği belirtiliyor.

Uzmanlara göre bu, “fiilen hiç kazanılmamış bir kazanç” üzerinden vergi doğurabilir. Ancak yeni sistemde 2028 sonrası zararlar, ileriki yılların kazançlarından düşülebilecek. 2028 öncesi zararlar ise mahsup edilemeyecek.

Hükümet neden değiştiriyor?

Mevcut sistem nedeniyle devletin her yıl yaklaşık 2,4 milyar avro vergi kaybına uğradığı belirtiliyor. Yeni sistemin bütçe açığını azaltması bekleniyor.

Koalisyonun uzun vadeli hedefi ise sistemi daha da geliştirerek, hisse senetlerinde vergiyi yalnızca satış anında alınan bir modele dönüştürmek.

Sonuç

Yeni Box 3 sistemi, özellikle yatırımcılar için önemli değişiklikler getiriyor.

Tasarruf sahipleri sınırlı etkilenirken, yüksek getiri sağlayan yatırımcılar daha fazla vergi ödeyebilir. Tartışmanın merkezinde ise “gerçekleşmemiş kazanç” üzerinden vergi alınmasının adil olup olmadığı sorusu yer alıyor.

Nihai karar için gözler şimdi Senato’nun oylamasında.

Demokratlar 66 (D66), Özgürlük ve Demokrasi İçin Halak Partisi (VVD) ile Hristiyan Demokratlar Birliği (CDA) arasında varılan koalisyon anlaşmasında, iş göremezlik düzenlemesinde kapsamlı değişiklikler öngörülüyor. Özellikle bir doktor raporuyla tamamen çalışamaz durumda olduğu tespit edilen kişilerin bu değişikliklerden olumsuz etkilenmesi bekleniyor.

Tam iş göremezlerle kısmi iş göremezler eşitlenecek

Mevcut sistemde tamamen iş göremez kabul edilen kişiler, “IVA” adı verilen ve maaşlarının yüzde 75’ine kadar ödeme sağlayan bir ödenekten yararlanıyor. Yeni planlara göre 2030’dan itibaren bu düzenleme kaldırılacak.

Bu tarihten sonra tamamen iş göremez sayılan kişiler de, kısmi iş göremezlerle aynı kategoride değerlendirilecek ve maaşlarının yüzde 70’i oranında ödeme alacak. Sendika konfederasyonu CNV’nin hesaplamalarına göre bu durum, bazı kişiler için aylık 270 avroya varan kayıp anlamına geliyor.

Halihazırda IVA ödeneği alanların haklarının korunacağı belirtiliyor. Ancak 2030’dan sonra sisteme dahil olacak kişiler daha düşük ödeme alacak. Hükümet, bu düzenlemenin uzun vadede yılda 1,2 milyar avro tasarruf sağlamasını hedefliyor.

Üst gelir grubuna ek kesinti

Planlar bununla da sınırlı değil. Yüksek gelir grubundaki iş göremezler için azami ödeme tutarı da, işsizlik maaşında (WW) olduğu gibi beşte bir oranında düşürülecek. Bu adımla yılda 800 milyon avrodan fazla tasarruf edilmesi öngörülüyor. Bu kesinti, bazı uzun süreli hastalar için aylık yüzlerce avroluk ek kayıp anlamına gelebilir.

CNV yetkilileri, binlerce kişinin maddi sıkıntıya düşebileceği uyarısında bulundu. Her yıl yaklaşık 26 bin kişinin IVA kapsamına girdiğini, nüfusun yaşlanmasıyla bu sayının arttığını belirten yetkililer, bu kişilerin genellikle yüksek sağlık harcamaları, konut kredileri ve uyarlanmış konut giderleri bulunduğunu vurguluyor. Ayrıca birçok durumda eşlerin bakım nedeniyle daha az çalışmak zorunda kaldığını ifade ediyor.

Gerekçe: Daha sade bir sistem

Önceki hükümet de IVA düzenlemesini kaldırmayı değerlendirmişti. Gerekçe, iş göremezlik sisteminin karmaşıklığı ve uygulayıcı kurum UWV’nin artan iş yükü olarak gösteriliyor. Farklı düzenlemelerin yan yana yürütülmesinin uygulamada ciddi zorluklara ve hatalara yol açtığı daha önce bir komisyon tarafından dile getirilmişti.

CNV ise sistemin sadeleştirilmesine karşı olmadıklarını ancak bedelin en ağır hastalara ödetilmemesi gerektiğini savunuyor. UWV verilerine göre tamamen iş göremez sayılan kişilerin yeniden kısmen çalışabilir ilan edilmesi oldukça nadir görülüyor. Öte yandan 60 yaş ve üzerindekiler hâlihazırda yeniden değerlendirmeye tabi tutulmuyor.

Hollanda’da şu anda 860 binden fazla kişi iş göremezlik ödeneği alıyor. Yeni düzenlemelerin, özellikle kalıcı sağlık sorunları bulunan gruplar üzerinde önemli mali etkiler yaratması bekleniyor.

Artışta, bu yıl kullanıma giren “focusflitser” adlı yeni radar sistemi etkili oldu. Adalet ve Güvenlik Bakanlığı, “trafikte dikkatsizlik” kategorisinde belirgin bir yükseliş gözlemlendiğini belirtti. Telefonla mesajlaşma veya arama gibi elektronik cihazları elinde tutarak araç kullanma cezaları, 2024’te 165 bin 408 iken 2025’te 248 bin 20’ye yükseldi.

Cezalar ne kadar?

Araç sürücüsü: 430 euro + 9 euro idari ücret

Bisiklet sürücüsü: 170 euro (idari ücret hariç)

Focusflitser etkisi

Openbaar Ministerie tarafından uygulamaya alınan focusflitserler, esnek denetim noktaları sayesinde ceza kesme olasılığını artırıyor. Bakanlık yetkilileri, “Denetimlerin öngörülemez olması, sürücülerin geçici olarak davranışlarını değiştirmesini zorlaştırıyor” diyerek, amacın sürücülerin temel trafik kurallarına uymasını sağlamak ve yol güvenliğini artırmak olduğunu açıkladı.

Öte yandan, 2025’te hız ihlallerine uygulanan cezaların azaldığı ve bu nedenle toplam ceza sayısının bir önceki yıla göre daha düşük olduğu bildirildi. Polis tarafından yapılan durdurmalar ise artışta.

Bu gelişmeler, teknolojik denetim araçlarının trafikte güvenliği artırmada etkili olduğunu ortaya koyuyor.

Joybuy, kendi depolarında tuttuğu yaklaşık 150 bin ürünü satışa sunacak. Ürün yelpazesi giyim, elektronik, ev gereçleri ve gıdayı kapsıyor. Bu hamleyle şirket, Bol.com ve Amazon gibi uluslararası web mağazalarının yanı sıra Albert Heijn, Jumbo ve Picnic gibi ev teslimatı yapan süpermarketlerle rekabet edecek. JD.com, Amazon’dan sonra dünyanın en büyük online perakendecisi konumunda bulunuyor.

Ucuz marka ürünleriyle evlere teslimat

Joybuy’nun gıda ürünleri büyük ölçüde Hollanda’daki inkoop birliği Superunie üyesi süpermarketlerden temin edilen G’woon markalı indirim ürünlerinden oluşuyor. Perakende uzmanları, bunun diğer Superunie üyeleri arasında sorun yaratmayacağını belirtiyor. Şirketin hâlâ taze ürün sunmaması nedeniyle rekabetin sınırlı olduğu ifade ediliyor

Uzmanlar, indirimli ürünlerin eve tesliminin maliyetleri düşüreceğini ve diğer mağazalar için olumsuz bir durum yaratmayacağını söylüyor. Ayrıca JD, eve teslimatı daha geniş bir kitleye ulaştırmayı, özellikle düşük bütçeli müşteriler için erişilebilir hâle getirmeyi hedefliyor.

Yenilikçi lojistik ve hızlı teslimat

JD, daha önce Hollanda’da Ochama adıyla online bir mağaza işletmiş ve bazı şubelerinde robotlarla sipariş teslimatı denemişti. Joybuy ise kendi depolarını kullanarak hızlı ve kontrollü bir teslimat modeli sunacak. Online perakende uzmanları, bu yaklaşımın Çin’den doğrudan ürün gönderen diğer pazar yerlerinden ayrıldığını belirtiyor. Şirket, lojistik ağını diğer tedarikçilerin kullanımına da açarak fiyat avantajı sağlayabilecek.

Elektronik sektörü için uyarı

Çin ve perakende uzmanları, özellikle elektronik mağazalarının bu yeni rakibe dikkat etmesi gerektiğini söylüyor. JD, Çin’deki güçlü elektronik satışları sayesinde büyük markalara dahi daha yüksek kâr payları kabul ettirebiliyor. Joybuy’da Avrupa markalarıyla rekabet eden Çinli buzdolabı ve çamaşır makinesi modelleri de bulunuyor.

Tüketici güvenliği ve Thuiswinkel Waarborg

Temu ve Shein gibi diğer Çinli web mağazalarının aksine Joybuy, Hollanda’da Thuiswinkel Waarborg sertifikasına sahip. Bu, tüketicilere garanti ve olası anlaşmazlıklarda arabuluculuk gibi ek güvenceler sunuyor. Çin’de JD, ‘çift on bir’ (dubbel elf) kuralını uyguluyor; yani saat 11:00’e kadar verilen sipariş aynı gün saat 11:00’e kadar teslim ediliyor. Mandarince’de ‘çift on bir’ ifadesi “kesinlikle iyi” anlamına geliyor.

Joybuy’nun Hollanda pazarına girişi, fiyat rekabeti ve lojistik inovasyonun ön plana çıktığı yeni bir dönemin işareti olarak değerlendiriliyor.

Bu da yılda 2.500 kWh elektrik geri veren bir hanenin, enerji şirketinden yalnızca yaklaşık 9 euro alması anlamına geliyor.

Mevzuat değişikliği ne anlama geliyor?

Mevcut sistemde güneş paneli sahipleri, gündüz ürettikleri ve şebekeye verdikleri elektriği, akşam saatlerinde tedarikçiden çektikleri elektrikle mahsuplaştırabiliyor. Ortalama 25 cent/kWh’lik bir elektrik fiyatı üzerinden hesaplandığında, yılda 2.500 kWh geri veren bir hane için bu durum yüzlerce euroluk avantaj sağlayabiliyor.

Ancak bu uygulama Ocak 2027’de sona erecek. Yeni dönemde enerji şirketleri, yasal olarak belirlenen asgari geri alım bedelini uygulayabilecek. Gaslicht.com uzmanlarına göre bu tutar, çıplak elektrik fiyatının yaklaşık yüzde 50’sine denk geliyor. Bununla birlikte şirketlerin talep ettiği “geri verme maliyetleri” (terugleverkosten) düşüldüğünde, net ödeme ortalama 0,36 cent/kWh seviyesine kadar iniyor.

Şirketler arasında fark var

Uzmanlara göre 2027 için öngörülen geri alım bedelleri şirketten şirkete değişiyor. Bazı tedarikçilerde tüketicilerin kWh başına neredeyse 2 cent ek ödeme yapması gerekirken, bazı şirketlerde net 1,5 cent civarında gelir elde etmek mümkün olabiliyor. En avantajlı senaryoda, 2.500 kWh geri veren bir hane 2027’de yaklaşık 37,50 euro kazanabilecek.

Gaslicht.com’a göre enerji şirketlerinin büyük bölümü, 2027 sonrası sabit sözleşmelerde uygulanacak tarifeleri açıklamış durumda. Sözleşmeler genellikle iki döneme ayrılıyor:

- 31 Aralık 2026’ya kadar mahsuplaşmanın geçerli olduğu dönem

- 1 Ocak 2027’den itibaren yeni hesaplama yönteminin uygulanacağı dönem

Böylece tüketiciler, sabit sözleşme imzalarken hem eski hem yeni dönemde hangi tarifelerin geçerli olacağını önceden görebiliyor.

“Kazanç, geri vermede değil, öz tüketimde”

Uzmanlar, 2027 sonrasında asıl tasarrufun şebekeye elektrik satmaktan değil, üretilen elektriği doğrudan evde kullanmaktan geçeceğini vurguluyor. Energievergelijk.nl yetkilileri, “Gerçek kazanç artık geri verdiğiniz elektrikte değil, doğrudan kullandığınız elektrikte olacak. Panellerden gelen her kWh, tedarikçiden satın almak zorunda kalmadığınız bir kWh demektir” diyor.

Uzmanlar, çamaşır ve bulaşık makinelerinin gündüz saatlerinde çalıştırılmasını, elektrikli bisiklet ya da araçların güneşli saatlerde şarj edilmesini öneriyor. Enerji yönetim sistemlerinin bu süreci otomatik hale getirebileceği belirtiliyor.

Enerji karşılaştırma siteleri, tüketicilerin salderingsregeling sisteminin kaldırılmasının aylık faturalarına etkisini şimdiden hesaplayabildiğini belirtiyor. Uzmanlara göre birçok hane için 2027’den itibaren enerji faturalarında aylık onlarca euroluk artış söz konusu olabilir.

Yetkililere göre, incelemesi tamamlanan kişilerin yaklaşık yüzde 40’ının hâlâ Vergi Dairesi veya Yardım Kurumu’na borcu bulunuyor. Bu grubun önemli bir kısmında borç tutarı 5 bin avronun üzerinde. Ödeme molası 2021’de devreye girmiş, aynı yıl mağdurlara 30 bin avro tazminat ödenmişti. Uygulamanın bir yıl sürmesi planlanırken, pandemi ve dosyaların yavaş ilerlemesi nedeniyle süreç uzadı.

Geçen yıldan itibaren tahsilatların yeniden başlaması, bazı aileler için yıllara yayılan borçların tek seferde gündeme gelmesi anlamına geldi. Vergiler ve farklı yardım kalemleri bir araya geldiğinde borçlar hızla yükseldi; birçok aile için tazminat tutarı ise çoktan harcanmış durumda.

Bazı mağdurlar, borçları konusunda yeterince bilgilendirilmediklerini, mektupları almadıklarını ya da net açıklamalar yapılmadığını söylüyor. Yeniden gelen tahsilat bildirimlerinin, geçmişte yaşanan travmaları canlandırdığı ve ciddi stres yarattığı belirtiliyor.

Mevzuata göre, gerçek mağdurların 2020’ye kadar olan borçlarının büyük bölümü silinirken, 2021 sonrası oluşan borçların geri ödenmesi gerekiyor. Ödeme güçlüğü yaşayanlar için taksitlendirme ve borç affı seçenekleri bulunsa da, bu süreçlerin katı kurallara bağlı olması eleştiri konusu.

Uzmanlar ve siyaset çevreleri, ödeme molasının aileleri tamamen finansal takipsizlik içinde bırakmaması gerektiğini ve bu sorunun öngörülebilir olduğunu vurguluyor. Daha esnek ve uzun vadeli çözümler çağrısı yapılıyor.

Belediyelerin bu yıl çeşitli harç ve vergilerden toplam 15 milyar eurodan fazla gelir elde etmesi bekleniyor. Bu rakam, 2025’e kıyasla yüzde 6,5’lik bir artış anlamına geliyor. En önemli gelir kalemlerinden biri olan emlak vergisi (OZB) için ev sahiplerine gönderilen tebligatların, bu yıl da önceki yıllara göre daha yüksek olması bekleniyor.

Vereniging Eigen Huis’ten vergi uzmanlarına göre, “Konut giderleri giderek daha ağır bir yük haline geliyor. Emlak vergisi yıllardır enflasyonun üzerinde artıyor ve bu artış, yükselen enerji faturalarının üzerine ekleniyor.”

Ortalama konut vergisi 1.000 euronun üzerine çıkıyor

Daha önce yapılan bir ankete göre, 2026 yılında hanelerin belediyelere ödediği ortalama konut vergisi ilk kez bin euronun üzerine çıkacak. Buna rağmen Eigen Huis, belediyelerin de mali açıdan zor durumda olduğuna dikkat çekiyor.

Belediyelerin toplam bütçe açığı yaklaşık 2 milyar euroyu buluyor. Yatırımlar ertelenirken, özellikle gençlik hizmetleri (jeugdzorg) belediyeler için büyük bir mali yük oluşturmaya devam ediyor. Bu sorunlar, merkezi hükümetin 2015 yılında gençlik hizmetlerini belediyelerin sorumluluğuna vermesinden bu yana sürüyor. Uzmanlar, 2028’in belediyeler için bir “uçurum yılı” olabileceği uyarısında bulunuyor.

WOZ değerine itiraz mümkün

Ev sahipleri, belirlenen WOZ değerini yüksek bulmaları halinde itiraz edebiliyor. Belediyeler bu süreci son yıllarda daha erişilebilir hale getirdi. Ancak WOZ değerindeki küçük bir düşüşün emlak vergisine etkisi sınırlı kalabiliyor.

Buna rağmen uzmanlar, “WOZ değerini dikkatle kontrol etmek her zaman iyi bir fikirdir,” diyor. Çünkü bu değer, emlak vergisinin yanı sıra gelir vergisi ve miras vergisi gibi başka alanlarda da kullanılıyor.

“Demokratik bir boşluk”

Emlak vergisine yönelik eleştirilerden biri, kiracıların bu vergiye doğrudan katkı yapmaması. Kiracılar bazı durumlarda dolaylı olarak ödeme yapsa da, özellikle sosyal konutta bu alan sınırlı.

Konunun uzmanları, bunun “demokratik bir boşluk” yarattığını savunuyor. Uzmanlara göre, hane başına ya da seçmen başına alınacak bir tür yerel vergi, sistemi daha dengeli hale getirebilir. Ancak bu tür bir uygulamanın da düşük gelirli haneler üzerinde orantısız bir yük oluşturabileceği uyarısı yapılıyor.

Mart ayında yapılacak belediye meclisi seçimleri ise vergi artışlarını sınırlayıcı bir etki yaratabilir. Uzmanlar, “Seçim yıllarında belediyeler genellikle ev sahiplerini mümkün olduğunca korumaya çalışır. Sonuçta oy kullananların büyük bölümü ev sahibi,” değerlendirmesinde bulunuyor.

Bu artışla Hollanda, NATO ülkeleri arasında benimsenen ve savunmaya gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 3,5’inin ayrılmasını öngören yeni hedefi karşılamış olacak. Koalisyon partileri, bu büyük yatırımı kısmen vatandaşlardan alınması planlanan bir “özgürlük katkı payı” ile finanse etmeyi tartışıyor.

Hollanda Merkez Bankası (DNB) ekonomistlerine göre; Hollanda’nın önümüzdeki yıllarda savunmaya ayıracağı milyarlarca euroluk ek bütçe, doğru şekilde değerlendirilirse ekonomiye de katkı sağlayabilir. Bunun için ülkenin halihazırda güçlü olduğu alanlara odaklanması ve Avrupa ülkeleriyle üretim konusunda net iş bölümü anlaşmaları yapması gerekiyor.

Kısa vadede büyüme sınırlı

DNB ekonomistlerine göre savunma harcamalarındaki artış, kısa vadede ekonomik büyümeye fazla katkı sağlamayacak. Bunun en önemli nedeni, savunma teçhizatının büyük bölümünün yurt dışından ithal edilmesi. Ayrıca iş gücü piyasasındaki sıkışıklık ve artan personel maliyetleri de büyümeyi sınırlayan faktörler arasında yer alıyor.

Merkezi Planlama Bürosu (CPB) da geçen yılın sonunda yayımladığı raporda, savunmaya yapılacak milyarlarca euroluk harcamanın ekonomik büyümeye neredeyse hiç katkı sunmayacağı sonucuna varmıştı.

DNB, “Kısa vadede öncelik, askeri kapasitenin hızla artırılmasıdır; bu aşamada ekonomik kaygılar sınırlı kalıyor” değerlendirmesinde bulunuyor. Banka, bu harcamaların temel amacının ekonomik büyüme değil, güvenlik olduğunu vurguluyor. Ancak savunma bütçesindeki artışın kalıcı olması sayesinde, uzun vadede yerli üretim kapasitesini geliştirmek için zaman bulunduğuna da dikkat çekiyor.

Çipler, mikroskoplar ve denizcilik

DNB’ye göre Hollanda’nın odaklanması gereken alanlar, hem askeri hem sivil amaçlarla kullanılabilen “çift kullanımlı” teknolojiler. Buna örnek olarak, insansız hava araçlarında kullanılan ama aynı zamanda cep telefonlarında da yer alan çipler gösteriliyor. Ayrıca belirli mikroskop türlerinde ve denizcilik alanındaki bilgi birikiminde Hollanda’nın güçlü bir konumu olduğu belirtiliyor.

Merkez Bankası, Hollanda’nın tank veya mühimmat üretimine yönelmemesi gerektiğini savunuyor. Bu alanlarda Almanya, Fransa ve İspanya gibi ülkelerin zaten uzmanlaştığına işaret ediliyor.

Öngörülebilir devlet vurgusu

DNB’ye göre savunma sanayisinin gelişebilmesi için devletin uzun vadeli ve öngörülebilir bir müşteri olması büyük önem taşıyor. Banka, “Savunma sektörü, ancak yıllar süren ürün geliştirme süreçlerinin sonunda talep olacağından emin olursa yatırım yapar” değerlendirmesinde bulunuyor.

Bu nedenle önceki hükümet de savunma sanayisine destek verilmesini hedeflemişti. Ancak kısa süre sonra göreve başlayacak olan D66, VVD ve CDA'dan oluşacak olan azınlık hükümetin Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğa sahip olmaması, savunma harcamalarına ilişkin her plan için muhalefetin desteğinin aranmasını zorunlu kılacak.