Son yıllarda Avrupa, rekor düzeyde sıcak hava dalgalarıyla karşı karşıya kaldı. Özellikle 2003 yazında yaşanan aşırı sıcaklar kıta genelinde on binlerce kişinin ölümüne neden olmuş, olay Avrupa’nın iklim politikalarında dönüm noktalarından biri olarak görülmüştü.

Bilim insanları, iklim değişikliğinin etkisiyle sıcak hava dalgalarının daha sık, daha uzun süreli ve daha şiddetli hâle geldiğini belirtiyor.

Avrupa’nın yaşlanan nüfusu önemli bir risk faktörü

Uzmanlara göre Avrupa’daki yüksek ölüm oranlarının en önemli nedenlerinden biri nüfusun yaş ortalamasının yüksek olması.

Yaşlı bireyler, vücut sıcaklığını düzenlemekte daha fazla zorlanıyor ve sıcak çarpması, susuz kalma veya kalp-damar rahatsızlıkları gibi risklere daha açık hâle geliyor.

Birçok Avrupa ülkesinde 65 yaş üstü nüfusun oranı dünya ortalamasının oldukça üzerinde bulunuyor.

Şehirler sıcaklığı daha da artırıyor

Avrupa nüfusunun büyük bölümü kentlerde yaşıyor. Beton, asfalt ve yoğun yapılaşma nedeniyle şehirler çevre bölgelerden daha fazla ısınıyor.

“Isı adası etkisi” olarak bilinen bu durum, özellikle gece saatlerinde sıcaklıkların yeterince düşmesini engelliyor. Bu da insanların gün boyunca biriken sıcaklıktan kurtulamamasına neden oluyor.

Paris, Madrid, Roma ve Atina gibi büyük kentler sıcak hava dalgalarından en fazla etkilenen şehirler arasında yer alıyor.

Evlerde klima kullanımı daha sınırlı

Avrupa’nın birçok ülkesinde, özellikle kuzey ve batı bölgelerinde, konutlar tarihsel olarak aşırı sıcaklara göre tasarlanmadı.

Akdeniz ülkelerinde klima kullanımı yaygın olsa da Avrupa genelinde klima sahipliği oranları ABD, Körfez ülkeleri veya Doğu Asya’nın bazı bölgelerine kıyasla daha düşük seviyelerde bulunuyor.

Bu durum, uzun süren sıcak hava dalgalarında insanların evlerinde serinleyebilmesini zorlaştırıyor.

Sıcaklık kadar nem de etkili

Uzmanlar, ölüm riskinin yalnızca termometrede görülen sıcaklığa bağlı olmadığını vurguluyor.

Yüksek nem oranı, insan vücudunun terleme yoluyla kendisini soğutmasını zorlaştırıyor. Bu nedenle daha düşük görünen sıcaklıklar bile ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Özellikle Akdeniz kıyıları ve bazı Orta Avrupa bölgelerinde sıcaklık ile nemin birleşmesi sağlık risklerini artırabiliyor.

İklim değişikliği riski büyütüyor

Araştırmalar, Avrupa’nın küresel ortalamanın üzerinde bir hızla ısındığını gösteriyor.

Bilim insanları, sera gazı emisyonlarının azaltılmaması hâlinde sıcak hava dalgalarının daha sık yaşanacağını ve buna bağlı ölümlerin artabileceğini belirtiyor.

Birçok Avrupa ülkesi bu nedenle erken uyarı sistemleri kuruyor, serinleme merkezleri açıyor ve özellikle yaşlılar ile kronik hastalığı bulunan kişilere yönelik koruma programları uyguluyor.

Uzmanlara göre sıcak hava artık yalnızca bir konfor sorunu değil, Avrupa’nın karşı karşıya olduğu en ciddi halk sağlığı risklerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Belçika basınında yer alan bilgilere göre, hastaneye kaldırılan çocukların tamamı Anvers eyaletindeki Brasschaat kasabasında bulunan bir çocuk çiftliğini ziyaret etmişti.

Yetkililer, çocukların burada STEC adı verilen bir bakteriyle enfekte olmuş olabileceğini değerlendiriyor. Ancak enfeksiyonun kesin olarak çiftlikten kaynaklandığı henüz doğrulanmadı.

Çocukların sağlık durumlarına ve yaşlarına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

Nadir ancak ciddi bir komplikasyon

Belçika Sağlık Dairesi’nden Anneleen De Sadeleer, çocuklarda görülen tablonun hemolitik üremik sendrom (HUS) olarak bilinen ciddi bir rahatsızlık olduğunu belirtti.

HUS, bazı STEC enfeksiyonlarının ardından ortaya çıkabilen nadir ancak ağır bir komplikasyon olarak tanımlanıyor. Hastalık, özellikle böbreklerde ciddi hasara yol açabiliyor ve bazı vakalarda yoğun tıbbi müdahale gerektirebiliyor.

STEC bakterisi nedir?

STEC, Escherichia coli (E. coli) bakterisinin belirli bir türü olarak biliniyor.

Uzmanlara göre bu bakteri çoğu vakada ishal, karın ağrısı ve zaman zaman kanlı ishal gibi belirtilere neden oluyor. Ancak bazı durumlarda enfeksiyon ilerleyerek böbrekleri etkileyen HUS tablosuna dönüşebiliyor.

Sağlık yetkilileri, çocuklarda görülen böbrek sorunlarının bu nedenle ciddiyet taşıdığını vurguluyor.

Kaynağın belirlenmesi için araştırma sürüyor

Belçika sağlık makamları, enfeksiyonun kaynağını tespit etmek amacıyla temas ve kaynak araştırması yürütüyor.

Yetkililer, bakterinin yalnızca hayvanlarla temas yoluyla değil, gıda ürünleri aracılığıyla da bulaşabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle çocukların tükettiği yiyecekler ve ziyaret ettikleri diğer yerler de inceleme kapsamına alındı.

Çiftlikte hayvan etkinlikleri durduruldu

Soruşturma sonuçlanana kadar Brasschaat’taki çocuk çiftliğinde hayvanlarla temas içeren tüm faaliyetlerin geçici olarak askıya alındığı açıklandı.

Yetkililer, halk sağlığı açısından risk oluşturabilecek herhangi bir durumun bulunup bulunmadığını belirlemek için incelemelerin devam ettiğini belirtiyor. Sağlık uzmanları ise özellikle çocukların hayvanlarla temas ettikten sonra ellerini yıkamalarının ve hijyen kurallarına dikkat etmelerinin önemine işaret ediyor.

Mahkeme kararına göre otelin sahibi 13 yıldan fazla hapis cezası aldı.

Haşere kontrol şirketinin sahibi ile oğlu ise ayrı ayrı 18'er yıl hapis cezasına çarptırıldı. Şirkette çalışan bir personel hakkında da 12 yıl hapis cezası verildi.

Davada yargılanan iki sanık ise beraat etti. Mahkûm edilen sanıkların kararı temyize götürme hakkı bulunuyor.

Aile tatil sırasında rahatsızlandı

Hamburg'da yaşayan Servet Böcek ve eşi Çiğdem Böcek, Kasım 2025'te çocukları Kadir Muhammet (6) ve Masal (3) ile birlikte İstanbul'un Fatih ilçesindeki bir otelde konaklıyordu.

Aile, tatillerinin ilk günlerinde mide bulantısı ve kusma şikâyetleri yaşamaya başladı. İki kez hastaneye kaldırılan aile üyelerinin sağlık durumu kısa sürede ağırlaştı.

İlk aşamada olayın gıda zehirlenmesinden kaynaklandığı düşünülse de daha sonra yapılan incelemeler farklı bir tablo ortaya koydu.

Ölüm nedeni fosfin gazı çıktı

Soruşturma kapsamında yapılan analizlerde, otelde kullanılan fosfin gazının aile üyelerinin ölümüne neden olduğu belirlendi.

Otelde toplanan havlu ve diğer numunelerde zehirli gazın izlerine rastlandı.

Fosfin, tarım ve haşere kontrol uygulamalarında kullanılan son derece toksik bir gaz olarak biliniyor. Solunması halinde ciddi solunum problemlerine ve ölümcül zehirlenmelere yol açabiliyor.

Benzer olayda iki Hollandalı kardeş de yaşamını yitirmişti

Fosfin gazıyla bağlantılı bir başka olay geçen yaz Türkiye'de yaşanmıştı.

15 ve 17 yaşlarındaki iki Hollandalı kardeş, konakladıkları otel odasında hayatını kaybetmişti. Olayın ardından ilk olarak gıda zehirlenmesi şüphesi üzerinde durulmuş ve bazı restoran çalışanları gözaltına alınmıştı.

Ancak otopsi sonuçlarının ardından soruşturmanın yönü değişmiş, aralarında otel müdürü ve bir haşere kontrol şirketi sahibinin de bulunduğu beş kişi hakkında işlem başlatılmıştı.

Her iki olay da turizm sektöründe kullanılan haşere ilaçlarının denetimi ve güvenlik uygulamalarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi.

Epidemiyolog Amrish Baidjoe, ilk koronavirüs dalgasının ardından 2020 yazında kurulan bağımsız bilim insanları grubu "Red Team"in üyeleri arasında yer aldı.

Baidjoe, grubun hükümet politikalarına eleştirel bir bakış sunmak amacıyla kurulduğunu belirterek, salgın dalgaları arasındaki dönemlerde yetkililerin aciliyet duygusunu kaybettiğini düşündüklerini söyledi.

Red Team üyeleri, kısıtlamaların erken gevşetildiğini ve kamuoyuna yönelik iletişimde karmaşa yaşandığını savundu. Özellikle düşük gelirli ve sosyal açıdan dezavantajlı kesimlere sağlık mesajlarının yeterince ulaşmadığını ifade etti.

"Görüşlerimiz ciddiye alınmadı"

Baidjoe, resmi danışma organı olan Salgın Yönetim Ekibi (OMT) ile yaptıkları görüşmeleri "nezaket görüşmeleri" olarak tanımladı.

Dönemin Sağlık Bakanı Hugo de Jonge ile yaptığı temaslarda da yeterince ciddiye alınmadığını hissettiğini söyleyen Baidjoe, bir yıl sonra Red Team'in çalışmalarına son verdiğini belirtti.

Bilim insanına göre grubun dile getirdiği eleştiriler ve öneriler zaman içerisinde tekrar tekrar gündeme getirilse de politika yapıcılar üzerinde beklenen etkiyi oluşturmadı.

Yoğun bakım kapasitesinin sınırları

Komisyonda ifade veren isimlerden biri de yoğun bakım uzmanları derneğinin eski başkanı ve OMT üyesi Diederik Gommers oldu.

Gommers, salgının ilk dönemlerinde yoğun bakım yatak sayısının artırılması için yoğun çaba harcandığını ancak asıl sorunun finansman değil personel eksikliği olduğunu söyledi.

Hemşireler Birliği'nin eski başkanı Bianca Buurman da yoğun bakım kapasitesinin 3 bine çıkarılması yönündeki siyasi önerilerin gerçekçi olmadığını savundu.

Buurman, yoğun bakım hemşirelerinin bu tür planlar karşısında büyük endişe yaşadığını belirterek, yatak sayısının yaklaşık 900'den bin 300'e çıkarılabildiğini hatırlattı.

Tartışmalı tedaviler ve siyasi baskı iddiaları

Komisyon bu hafta, salgın dönemindeki eleştirel seslere de yer verdi.

Limburg bölgesinde aile hekimi olarak görev yapan Rob Elens, pandemi sırasında bilimsel olarak kanıtlanmamış bazı ilaçları Covid-19 hastalarına reçete ettiği için tartışmaların odağında yer almıştı.

Elens, kullandığı ilaç kombinasyonunun bazı hastalarda olumlu sonuç verdiğini düşündüğünü ve bu nedenle tedaviyi uygulamaya devam ettiğini söyledi.

Ancak sağlık denetim kurumu, söz konusu tedavinin etkinliğinin kanıtlanmadığını ve ciddi yan etki riskleri taşıdığını belirterek hakkında disiplin süreci başlattı. Elens daha sonra para cezasına çarptırıldı.

Bakanlık ile denetim kurumu arasındaki yazışmalar gündemde

Oturumlarda, dönemin Sağlık Bakanı Hugo de Jonge ile Sağlık ve Gençlik Denetim Kurumu arasındaki yazışmalar da ele alındı.

Ortaya çıkan mesajlarda, Bakan'ın Elens hakkında bilgi talep ettiği ve denetim kurumu yöneticisinin konuya yakından eğildiğini belirttiği görüldü.

Denetim Kurumu'nun eski başkanı Marina Eckenhausen ise alınan kararların siyasi baskı sonucu verilmediğini savundu. Eckenhausen, kurumun her zaman bağımsız değerlendirmeler yaptığını söyledi.

"Sessiz mağdurlar gözden kaçtı"

Eckenhausen, salgın döneminde kamuoyunun ve yöneticilerin ağırlıklı olarak hastanelerde yaşanan sorunlara odaklandığını belirtti.

Ancak engelli bireyler, gençler ve diğer kırılgan grupların yaşadığı sorunların yeterince görünür olmadığını ifade ederek, "Büyük yangına herkes bakıyor ama sessizce devam eden başka yangınlar da vardı" değerlendirmesinde bulundu.

Eckenhausen'e göre sağlık sistemindeki bilgi ve kaynaklar farklı şekilde dağıtılmış olsaydı bazı grupların yaşadığı mağduriyetler azaltılabilirdi.

Hemşirelerin ve yaşlı bakımının sesi yeterince duyulmadı

Bianca Buurman ise salgın boyunca hemşirelerin sağlık sisteminin ön saflarında görev yapmasına rağmen karar alma süreçlerinde yeterince temsil edilmediğini savundu.

OMT içerisinde hemşirelik mesleğini temsil eden bir uzmanın bulunmasının faydalı olacağını belirten Buurman, uygulamadaki sorunların daha erken fark edilebileceğini söyledi.

Buurman ayrıca bakım evlerinde koruyucu maske kullanımı ve test politikalarının daha erken uygulanması yönündeki çağrılarının başlangıçta dikkate alınmadığını ifade etti.

Bakım evlerindeki ziyaret yasağı yeniden tartışılıyor

Soruşturma kapsamında en dikkat çekici değerlendirmelerden biri, yaşlı bakım merkezlerinde uygulanan ziyaret yasaklarına ilişkin oldu.

Buurman, bu uygulamanın yaşlılar ve aileleri üzerinde ağır psikolojik etkiler yarattığını, birçok kişinin son günlerini yakınlarından uzakta geçirmek zorunda kaldığını söyledi.

Diederik Gommers de geriye dönüp baktığında, insanların yalnız başına hayatını kaybetmesine yol açan bu tür uygulamaların tekrar edilmemesi gerektiğini düşündüğünü ifade etti.

Ancak Gommers, benzer bir salgında aynı risklerle nasıl mücadele edilmesi gerektiği konusunda net bir alternatif model sunmadı.

Soruşturma devam ediyor

Parlamento Araştırma Komisyonu'nun önümüzdeki haftalarda dönemin Sağlık Bakanı Hugo de Jonge başta olmak üzere salgın yönetiminde rol alan diğer isimleri de dinlemesi bekleniyor.

Komisyonun nihai raporunda, Covid-19 döneminde alınan kararların etkinliği, sağlık sisteminin hazırlık düzeyi ve gelecekteki salgınlara yönelik çıkarılması gereken derslerin değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Hollanda İstatistik Kurumu'nun (CBS) verilerine göre, 2025 yılında ülkede bin 758 kişi yaşamına son verdi. Bir önceki yıl bu sayı bin 849 olarak kaydedilmişti.

Veriler, geçen yıl ortalama olarak her gün yaklaşık beş kişinin intihar nedeniyle hayatını kaybettiğini gösteriyor.

Uzmanlar genel düşüşü olumlu bir gelişme olarak değerlendirirken, bazı yaş gruplarında görülen yükselişin dikkatle izlenmesi gerektiğini belirtti.

Genç kadınlar arasında artış dikkat çekiyor

CBS verilerine göre, 10 ila 20 yaş arasındaki genç kadınlar arasında intihar oranı son yıllarda belirgin şekilde yükseldi.

2000-2005 döneminde her 100 bin genç kadından ortalama 1,2'si yaşamına son verirken, bu oran 2020-2025 döneminde 2,5'e yükseldi.

Kurum, oransal artışın en yüksek olduğu grubun genç kadınlar olduğunu açıkladı.

Uzmanlar ergenler konusundaki kaygılarını dile getiriyor

Leiden Üniversitesi İntiharı Önleme Profesörü ve 113 Zelfmoordpreventie'nin baş araştırmacısı Renske Gilissen, genel düşüşten memnuniyet duyduklarını ancak gençler arasındaki yükselişin ciddi endişe yarattığını söyledi.

Gilissen'e göre yalnızca intihar vakalarında değil, intihar girişimlerinde de artış gözleniyor.

Uzmanlar, bu durumun tek bir nedenle açıklanamayacağını belirtiyor. Travmalar, psikolojik sorunlar, sosyal izolasyon ve diğer bireysel etkenlerin bir araya gelmesinin risk oluşturabileceği ifade ediliyor.

Sosyal medyanın etkisi araştırılıyor

Gilissen, sosyal medyanın gençlerin ruh sağlığı üzerindeki etkisine ilişkin kaygı verici sinyaller aldıklarını söyledi.

Ailelere, çocuklarının sosyal medya kullanımı hakkında açık iletişim kurmaları tavsiyesinde bulunan uzmanlar, çevrimiçi ortamların gençlerin psikolojik durumları üzerindeki etkilerinin daha fazla araştırılması gerektiğini vurguluyor.

Ruh sağlığı konusunda daha fazla farkındalık çağrısı

Araştırmaya göre, yaşamına son veren kişilerin önemli bir bölümü olay öncesinde sağlık hizmetlerinin takibinde değildi.

Bu nedenle uzmanlar, iş yerlerinde ve eğitim kurumlarında ruh sağlığı ve intihar düşünceleri hakkında daha fazla konuşulması gerektiğini savunuyor.

Gilissen, intihar düşüncelerinin konuşulmasının önleyici bir rol oynayabileceğini belirterek, toplumdaki damgalanmanın azaltılmasının önemine dikkat çekti.

Erkeklerde intihar oranı daha yüksek

Verilere göre 2025 yılında yaşamına son verenlerin büyük bölümünü erkekler oluşturdu.

Geçen yıl bin 205 erkek ve 553 kadın intihar nedeniyle hayatını kaybetti.

Özellikle 50 yaş ve üzerindeki kişiler, tüm vakaların yüzde 37'sini oluşturdu. İleri yaş gruplarında erkeklerle kadınlar arasındaki farkın daha da belirgin olduğu görüldü.

Gençlerde başlıca ölüm nedenlerinden biri

CBS verileri, intiharın gençler arasında önemli bir ölüm nedeni olmaya devam ettiğini ortaya koydu.

2025 yılında hayatını kaybeden ergenlerin yüzde 22'sinin ölüm nedeni intihar olarak kaydedildi. Yirmili yaşlardaki gençlerde ise bu oran yüzde 28'e ulaştı.

Yaklaşık yarım yüzyıl önce gençler arasında trafik kazaları en yaygın ölüm nedeni olarak öne çıkarken, son yıllarda trafik kaynaklı ölümlerin azalmasıyla birlikte intiharın payı arttı.

Uzmanlar: Düşüş sevindirici ancak yeterli değil

Uzmanlar, genel sayıdaki düşüşün olumlu bir gelişme olduğunu belirtmekle birlikte, her gün ortalama beş kişinin yaşamına son vermesinin hâlâ ciddi bir toplumsal sorun olduğuna dikkat çekiyor.

Ruh sağlığı uzmanları, yakınlarının psikolojik durumu hakkında endişe duyan kişilerin iletişim kurmaktan çekinmemesi gerektiğini ve erken fark edilen sorunların destek mekanizmalarına yönlendirilmesinde önemli rol oynayabileceğini vurguluyor.

Merkezi hükümet, belediyeler ve eyalet yönetimleri 2020 yılında hava kirliliğini azaltmak amacıyla ortak bir anlaşma imzalamıştı. Anlaşma kapsamında ince partikül madde (PM) ve azot oksit emisyonlarının düşürülmesi hedefleniyor.

Amaç: Daha temiz hava, daha uzun yaşam

Rapora göre alınan önlemler sayesinde Hollanda'da yaşayan insanların ortalama yaşam süresi 2030 yılına kadar yaklaşık dört ay uzayacak.

RIVM'nin verilerine göre 2016 yılında hava kirliliği nedeniyle Hollandalılar ortalama 9,5 ay daha erken hayatını kaybediyordu. Yeni politikalarla bu kaybın önemli ölçüde azaltılması hedefleniyor.

Uzmanlar ayrıca çocuklarda astım vakalarının ve kalp-damar hastalıklarının da azalmasını bekliyor.

Elektrikli araçlar etkili oldu

RIVM, iki yılda bir hava kalitesindeki iyileşmenin yaşam beklentisine etkisini hesaplıyor. İlk hedef, hava kirliliğinin neden olduğu sağlık kaybını yüzde 50 oranında azaltmaktı.

2024 yılında yayımlanan değerlendirmede bu oranın yüzde 46 seviyesinde kalabileceği öngörülmüştü. Ancak son rapor, sağlık kazanımının yüzde 55'e ulaşabileceğini ortaya koydu.

Bu iyileşmede elektrikli araç kullanımının beklenenden daha hızlı artmasının önemli rol oynadığı belirtiliyor. Ayrıca kullanılan yeni hesaplama yöntemlerinin de sonuçlara olumlu katkı sağladığı ifade ediliyor.

Azot oksit emisyonlarında düşüş bekleniyor

Yeni tahminlere göre 2030 yılında azot oksit emisyonları daha önce öngörülen seviyelerin yaklaşık yüzde 8 altında olacak.

Son yıllarda uygulamaya konulan daha sıkı sanayi standartları, dizel jeneratörlerin azaltılması ve araç emisyonlarına yönelik düzenlemeler bu düşüşte etkili faktörler arasında gösteriliyor.

Bazı bölgelerde ek önlemler gerekecek

Bununla birlikte RIVM, azot dioksitin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin geçmişte düşünülenden daha ciddi olabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Rapora göre Hollanda, 2030 yılına kadar ülkenin tüm bölgelerinde yürürlüğe girecek yeni ve daha sıkı Avrupa Birliği hava kalitesi standartlarını karşılayamayabilir.

Özellikle Schiphol Havalimanı çevresi, Rijnmond bölgesi ve bazı otoyol güzergâhlarında hava kalitesinin iyileştirilmesi için ek önlemlere ihtiyaç duyulacağı belirtiliyor.

Sağlık ve çevre politikalarında önemli dönüm noktası

Uzmanlar, mevcut politikaların sürdürülmesi halinde hava kirliliğinin yol açtığı sağlık sorunlarının önemli ölçüde azalacağını değerlendiriyor. Hükümetin ve yerel yönetimlerin önümüzdeki yıllarda atacağı adımların, Hollanda'nın hem çevre hem de halk sağlığı hedeflerine ulaşmasında belirleyici olması bekleniyor.

Hondius, cumartesi günü 132 yolcu ve bir doktorla birlikte Svalbard'dan hareket etti. Normalde 270 yolcu kapasitesine sahip olan geminin bu seferki doluluk oranı kapasitesinin yaklaşık yarısında kaldı.

Gemi sahibi Oceanwide Expeditions'ın sözcüsü, düşük yolcu sayısının, Rotterdam'da gerçekleştirilen kapsamlı temizlik çalışmaları nedeniyle seyahat programında yaşanan aksamalardan kaynaklandığını söyledi. Bazı yolcuların bu nedenle rezervasyonlarını iptal ettiği belirtildi.

Hantavirüs salgını üç can almıştı

Hondius, mayıs ayında gemide görülen hantavirüs vakaları nedeniyle uluslararası basında geniş yer bulmuştu.

Yetkililere göre gemide tespit edilen virüs türü, ağır seyreden ve ölüm oranı yüksek bir hantavirüs varyantıydı. Salgın sonucunda, ikisi Hollanda vatandaşı olmak üzere üç yolcu hayatını kaybetti.

Hantavirüs, genellikle enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle temas sonucu insanlara bulaşabiliyor. Bazı türleri ciddi solunum ve dolaşım sistemi sorunlarına yol açabiliyor.

Rotterdam'da kapsamlı dezenfeksiyon yapıldı

Geminin seferleri, vakaların ardından geçici olarak durduruldu. Hondius, dönüşünün ardından yaklaşık üç hafta boyunca Rotterdam Limanı'nda bekletildi.

Bu süre zarfında uzman bir şirket tarafından günler süren yoğun temizlik ve dezenfeksiyon çalışmaları gerçekleştirildi. Daha sonra Hollanda Halk Sağlığı Kurumu (GGD) ile enfeksiyon kontrolü uzmanlarının yaptığı değerlendirmeler sonucunda geminin yeniden kullanıma uygun olduğu açıklandı.

Güvenlik protokolleri gözden geçiriliyor

Oceanwide Expeditions, gelecekte benzer olayların önlenmesi amacıyla güvenlik uygulamalarını değerlendirmeye devam ediyor.

Şirketin; Hollanda Ulusal Halk Sağlığı ve Çevre Enstitüsü (RIVM), GGD ve kendi sağlık ekipleriyle olası önlemler konusunda görüşmeler yürüttüğü bildirildi. Görüşmelerin özellikle hantavirüs riskinin bulunduğu bölgelere düzenlenen seferlerde uygulanabilecek ek tedbirler üzerinde yoğunlaştığı ifade edildi.

Gelecek seferlerin normal takvimde sürmesi bekleniyor

Şirket yetkilileri, şu an başlayan yolculuğun hantavirüsün yaygın görüldüğü bölgeleri kapsamadığını belirtti. Ayrıca önümüzdeki dönemde planlanan diğer seferlerin mevcut takvim doğrultusunda gerçekleştirileceği ve rezervasyon seviyelerinin olağan seyrinde olduğu kaydedildi.

Hondius'un yeniden hizmete girmesi, salgının ardından yürütülen temizlik ve denetim süreçlerinin tamamlandığına işaret ederken, gözler şirketin açıklayacağı olası yeni sağlık ve güvenlik önlemlerine çevrilmiş durumda.

Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) ile Twente Üniversitesi’nin ortak çalışmasına göre, 2024 yılında uygun hastaların yalnızca yaklaşık üçte biri gen testinden geçirildi.

Araştırmacılar, bu oranın düşük olmasının tedavi kararlarını doğrudan etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.

Hangi testler kullanılıyor?

Hollanda’da özellikle erken evre meme kanseri olan ve belirli kriterleri karşılayan 50 yaş üstü kadınlarda MammaPrint ve Oncotype DX adlı gen testleri kullanılıyor.

Bu testler, tümörün genetik yapısını analiz ederek hastalığın tekrar etme riskini öngörüyor. Sonuçlar, hastanın kemoterapiye ihtiyaç duyup duymadığının belirlenmesinde doktorlara rehberlik ediyor.

“Gereksiz kemoterapi riski olabilir”

Araştırmanın baş yazarı Sabine Siesling, testlerin yeterince kullanılmamasının bazı hastalarda gereksiz kemoterapiye yol açabileceğini söyledi.

Siesling, “Bu durum, bazı kadınların aslında ihtiyaç duymadıkları halde kemoterapi alması anlamına gelebilir” dedi.

Sigorta kapsamına alındı ama kullanım hâlâ düşük

Söz konusu gen testleri 2023 yılından itibaren sağlık sigortası kapsamına alındı. Buna rağmen kullanım oranı beklenen seviyeye ulaşmadı.

Araştırmaya göre:

• Sigorta öncesinde uygun hastaların yalnızca %9’u test ediliyordu
• Sigorta sonrasında bu oran yüzde 37’ye yükseldi
• Ancak bu, hâlâ uygun hastaların yaklaşık üçte ikisinin test edilmediği anlamına geliyor

Araştırmacılar, 2024 yılında yaklaşık bin kadının testten faydalanmamış olabileceğini tahmin ediyor.

Test sonuçları tedavi kararını değiştiriyor

Test yapılan hastalarda, yüksek risk grubunda yer alanların yüzde 80’inden fazlasına kemoterapi uygulandı.

Düşük risk grubundaki hastalarda ise yüzde 10’dan daha azına kemoterapi verildi.

Ancak test yapılmayan hastaların yarısından fazlasına kemoterapi uygulandığı belirlendi.

Yan etkiler nedeniyle önem vurgulanıyor

Araştırmacılar, gen testinin eksikliğinin tedavi kararlarını etkileyebileceğini ve bazı hastaların gereksiz kemoterapiye maruz kalabileceğini belirtiyor.

Kemoterapinin saç dökülmesi, yorgunluk ve hafıza problemleri gibi ciddi ve bazen kalıcı yan etkileri olabileceği hatırlatılıyor.

Neden yaygınlaşmıyor?

IKNL ve Twente Üniversitesi araştırmacıları, testin neden daha geniş ölçekte kullanılmadığını anlamak için ek bir çalışma başlatmayı planlıyor.

Hollanda’da son ulusal Covid-19 önlemlerinin kaldırılmasının üzerinden üç yılı aşkın süre geçmesine rağmen, salgın dönemine ilişkin siyasi ve idari kararlar hâlâ tartışılmaya devam ediyor.

Parlamentonun kurduğu Corona Soruşturma Komisyonu, hükümetin pandemi sürecindeki tercihlerini, alınan önlemlerin gerekçelerini ve kriz yönetiminin etkinliğini araştırıyor.

Komisyon kapsamında daha önce çok sayıda bakan, uzman ve üst düzey yetkili ifade verdi. Şimdi ise gözler, salgın döneminde ülkeyi yöneten Başbakan Mark Rutte’ye çevrilmiş durumda.

Pandeminin siyasi yüzüydü

2010-2024 yılları arasında başbakanlık görevini yürüten Rutte, Covid-19 krizinin neredeyse tamamında hükümetin başındaki isimdi.

Sokağa çıkma kısıtlamalarından kapanmalara, aşı kampanyalarından ekonomik destek paketlerine kadar birçok kritik karar onun liderliğindeki kabine tarafından alındı.

Bu nedenle soruşturma komisyonu için Rutte’nin ifadesi, salgın döneminin siyasi sorumluluğunu anlamak açısından en önemli oturumlardan biri olarak görülüyor.

Hangi konular gündeme gelebilir?

Komisyon üyelerinin özellikle şu başlıklara odaklanması bekleniyor:

• Hükümetin salgının ilk dönemindeki hazırlık düzeyi,
• Kapanma ve sosyal kısıtlama kararlarının nasıl alındığı,
• Bilimsel tavsiyelerin siyasi kararlara etkisi,
• Yoğun bakım kapasitesi ve sağlık sistemi üzerindeki baskılar,
• Aşı politikaları,
• Eğitim, ekonomi ve toplumsal yaşam üzerindeki etkiler,
• Kabine içindeki görüş ayrılıkları ve karar alma süreçleri.

“Beyaz önlüğün arkasına saklandı” eleştirisi

Salgın süresince hükümet, kararlarının büyük bölümünü Ulusal Halk Sağlığı ve Çevre Enstitüsü (RIVM) ile Salgın Yönetim Ekibi'nin (OMT) tavsiyelerine dayandırmıştı.

Ancak eleştirmenler, Rutte’nin zaman zaman siyasi sorumluluğu bilim insanlarının tavsiyelerinin arkasına bıraktığını savunuyor.

Özellikle dönemin RIVM Direktörü ve OMT’nin önde gelen isimlerinden Jaap van Dissel’in tavsiyeleri, hükümet politikalarının temel dayanaklarından biri olmuştu.

Komisyonun, bilimsel tavsiyeler ile siyasi tercihler arasındaki sınırın ne kadar net çizildiğini sorgulaması bekleniyor.

En zayıf noktası hafızası mı?

Rutte’nin siyasi kariyeri boyunca sık sık karşılaştığı eleştirilerden biri, önemli olaylara ilişkin ayrıntıları hatırlamadığını söylemesi oldu.

Geçmiş yıllarda çeşitli parlamenter soruşturmalarda ve siyasi krizlerde “hatırlamıyorum” açıklamaları kamuoyunda tartışma yaratmıştı.

Bu nedenle gözlemciler, Covid-19 dönemine ilişkin kritik kararlar ve görüşmeler söz konusu olduğunda komisyon üyelerinin Rutte’nin hafızasını ayrıntılı sorularla test etmeye çalışabileceğini belirtiyor.

Siyasi mirası açısından önemli bir oturum

NATO Genel Sekreteri olarak görev yapan Rutte için bu ifade yalnızca geçmişe dönük bir değerlendirme olarak görülmüyor. Aynı zamanda, Hollanda tarihinin en büyük sağlık krizlerinden birinin nasıl yönetildiğine dair siyasi hesaplaşmanın da önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Komisyonun amacı cezai sorumluluk belirlemek değil; pandemi sürecinden dersler çıkarmak ve gelecekte benzer krizlere karşı daha etkili politikalar geliştirilmesine katkı sağlamak.

Ancak kamuoyu açısından bakıldığında, Rutte’nin vereceği yanıtlar salgın dönemine ilişkin tartışmaların yeniden alevlenmesine yol açabilir.

Arjantin Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, önümüzdeki haftadan itibaren ülkenin batısındaki Mendoza eyaletinde de kemirgen popülasyonları üzerinde kapsamlı incelemeler başlatılacak.

Yetkililer, salgının kaynağını tespit etmeye yönelik çalışmaların sürdüğünü belirtti.

Kemirgenler yakalanıp incelenecek

Araştırma kapsamında uzman ekipler, hantavirüsün doğal taşıyıcıları arasında yer alan fare ve diğer kemirgen türlerini yakalayarak laboratuvar analizlerine tabi tutacak.

Sağlık Bakanlığı, daha önce ülkenin güneyindeki Ushuaia kenti çevresinde yürütülen çalışmalarda 150’den fazla kemirgenin incelendiğini açıkladı.

Ushuaia, salgının yaşandığı Hondius gemisinin Nisan ayında seferine başladığı liman olarak biliniyor.

Mendoza’da şimdiye kadar vaka tespit edilmedi

Yetkililer, Mendoza eyaletinde şu ana kadar hantavirüsün insanlar arasında bulaşabilen Andes varyantına rastlanmadığını bildirdi.

Buna rağmen araştırmaların genişletilmesinin temel amacının, olası risk bölgelerini belirlemek ve salgının kaynağına ilişkin daha fazla veri toplamak olduğu ifade edildi.

Salgın kruvaziyer gemisinde ortaya çıkmıştı

Soruşturmanın merkezinde, Arjantin’den Yeşil Burun Adaları’na (Cape Verde) doğru seyreden Hondius adlı kruvaziyer gemisinde meydana gelen salgın bulunuyor.

Yetkililerin açıkladığı verilere göre gemide toplam 13 hantavirüs vakası doğrulandı.

Vakalar arasında üç kişi hayatını kaybetti. Ölenler arasında iki Hollanda vatandaşının da bulunduğu bildirildi.

Virüsün gemiye nasıl ulaştığı bilinmiyor

Arjantinli uzmanlar ve uluslararası sağlık otoriteleri, virüsün gemide nasıl yayıldığını ve ilk bulaşmanın nerede gerçekleştiğini araştırmaya devam ediyor.

Şu ana kadar yapılan incelemelerde salgının kesin kaynağı belirlenemedi.

Bu nedenle hem Ushuaia çevresindeki hem de Mendoza’daki araştırmaların sonuçları, salgının ortaya çıkış nedenini anlamak açısından kritik önem taşıyor.

Hantavirüs nedir?

Hantavirüs, çoğunlukla enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı veya tükürüğüyle temas sonucu insanlara bulaşan nadir ancak ciddi bir viral hastalık olarak biliniyor.

Andes varyantı ise hantavirüs türleri arasında insanlar arasında bulaşma ihtimalinin bulunduğu az sayıdaki varyantlardan biri olarak kabul ediliyor.

Uzmanlar, özellikle kırsal bölgelerde kemirgenlerle temasın azaltılması ve hijyen kurallarına dikkat edilmesinin hastalıktan korunmada önemli rol oynadığını belirtiyor.

Yerel basında yer alan bilgilere göre olay, Pazartesi’yi Salı’ya bağlayan gece Almanya’nın Kehl kenti yakınlarında meydana geldi. Amsterdam’daki Alasca Ortaöğretim Okulu’nun Kara Orman (Schwarzwald) bölgesine düzenlediği gezi sırasında yaşanan kazada, 15 yaşındaki öğrencinin park halindeki bir trenin üzerine çıktığı öne sürüldü.

Alman polisi, öğrencinin fotoğraf çekmek amacıyla trene tırmandığını ve bu sırada üst elektrik hatlarına fazla yaklaşarak yüksek voltajlı elektrik akımına maruz kaldığını değerlendirildi.

Durumu kritik

Elektrik çarpması sonucu ağır yanıklar oluşan öğrenci, olay yerine sevk edilen helikopter ambulansla uzmanlaşmış bir hastaneye kaldırıldı. Okul yönetimi, öğrencinin hayati tehlikesinin sürdüğünü ve kritik durumda tedavi gördüğünü açıkladı.

Açıklamalara göre genç öğrencinin bilincinin kapalı olduğu ve sağlık durumunun ciddiyetini koruduğu belirtildi.

Yardım çağrısı sınıf arkadaşına ulaştı

Olay sırasında öğrencinin yalnız olduğu bildirildi. Kazanın ardından bir sınıf arkadaşını telefonla arayan öğrencinin durumu, bu görüşme sonrasında fark edildi. Ardından acil yardım ekipleri olay yerine sevk edildi.

Ailesi Almanya’ya gitti

Öğrencinin ailesinin gelişmelerin ardından Almanya’ya gittiği açıklandı. Geziye katılan diğer öğrenciler ve öğretmenler yaşanan olayın ardından başkent Amsterdam’a geri döndüğü belirtildi.

Psikolojik destek sağlanıyor

Kazanın ardından okul yönetimi, olaydan etkilenen öğrenci ve öğretmenlere destek sağlandığını duyurdu. Geziye katılanlar için mağdur destek hizmetlerinin devreye alındığı ve psikolojik yardım imkânı sunulduğu belirtildi.

Yetkililer olayla ilgili soruşturmanın sürdüğünü, kazanın kesin nedenlerinin inceleme sonucunda netlik kazanacağını ifade etti.

Spor yapmayı hayatının merkezine koyan Başer, bir süre önce antrenmanlar sırasında olağan dışı bir yorgunluk hissetmeye başladı. Daha önce rahatlıkla koşabildiği mesafeleri tamamlamakta zorlanan Orhan, başlangıçta bunun basit bir soğuk algınlığı olduğunu düşündü.

Ancak burun kanamaları, kaburgalarında ağrı ve kolunda oluşan büyük morluklar endişelerini artırdı. Ateşinin yükselmesi üzerine aile hekimine başvuran Başer, yapılan kan testlerinin ardından acilen hastaneye sevk edildi.

Burada aldığı teşhis ise hayatını değiştirdi: Akut lösemi, yani kan kanseri.

Yoğun Tedavi Süreci Başladı

Akut lösemi hızla ilerleyen ve hayati risk taşıyan bir hastalık olduğundan, Başer'in tedavisine vakit kaybetmeden başlandı.

Farklı kemoterapi kürleri alan Başer, yaklaşık üç ay boyunca hastanede kaldı. Bu sürenin bir buçuk ayını ise enfeksiyon riskine karşı tam izolasyonda geçirdi.

Kemoterapinin bağışıklık sistemini büyük ölçüde baskılaması nedeniyle birçok kez kan nakli yapılan Başer, bu tedavilerin etkisini yakından hissetti.

“Her kan naklinden sonra belirgin şekilde toparlandığımı hissediyordum” diyen Başer, tedavi sürecindeki en önemli desteklerden birinin kan bağışları olduğunu söyledi.

Lösemi Hastalarında Kan Nakli Neden Gerekli?

Sanquin Transfüzyon Tıbbı Bölümü’nde görev yapan uzman hekim Nory Holle’ye göre lösemi hastalarının kan nakline ihtiyaç duymasının birden fazla nedeni bulunuyor.

Hastalığın kendisi, vücudun sağlıklı kan hücresi üretmesini engelleyebiliyor. Bunun yanında kanser hücrelerini yok etmek amacıyla uygulanan kemoterapi de kemik iliğinde bulunan sağlıklı hücrelere zarar verebiliyor.

Sonuç olarak vücut yeni kan hücreleri üretmekte zorlanıyor ve bu eksikliğin giderilmesi için kan nakli gerekli hale gelebiliyor.

Uygun Donör Bulmak Hayati Önem Taşıyor

Uzmanlar, güvenli bir kan nakli için donör ve hasta arasındaki kan grubu uyumunun kritik olduğunu vurguluyor.

Bazı nadir kan gruplarının Avrupa dışı kökenlere sahip kişilerde daha sık görülmesi nedeniyle, farklı etnik geçmişlerden gelen bağışçılar sağlık sistemi açısından büyük önem taşıyor.

Bu ihtiyaca yanıt verebilmek amacıyla Sanquin ve uluslararası ortakları, tek bir kan örneğiyle yüzlerce farklı kan grubu özelliğini analiz edebilen yeni bir DNA tabanlı test geliştirdi. Uzmanlara göre bu yöntem, özellikle nadir kan grubu kombinasyonlarına sahip hastalar için uygun donör bulunmasını önemli ölçüde kolaylaştırabilir.

Dünyada Az Sayıda Merkezde Uygulanıyor

Bazı hastalarda yalnızca kırmızı kan hücreleri değil, trombosit nakli de gerekebiliyor. Ancak daha önce çok sayıda nakil almış kişilerde bağışıklık sistemi trombositlere karşı antikor geliştirebiliyor.

Bu durumlarda, donör ve alıcı arasındaki biyolojik uyumun çok daha hassas biçimde değerlendirilmesi gerekiyor.

Sanquin yetkilileri, bu tür özel trombosit ürünlerini her hasta için sağlayabilecek lojistik kapasiteye sahip ülkelerin dünyada oldukça sınırlı olduğunu belirtti.

Kardeşinden Gelen Kök Hücreler Umut Oldu

Hastaneden taburcu olduktan sonra evde iyileşme sürecine devam eden Başer, tamamen sağlığına kavuşabilmesi için kök hücre nakline ihtiyaç duyuldu.

Donör olarak kardeşi seçildi. Kardeşinden alınan kan yapıcı kök hücreler sayesinde Başer'in vücudu yeniden sağlıklı kan hücreleri üretmeye başladı.

Nakil sonrasında birkaç kez beyaz kan hücresi nakli de alan Başer, bugün ciddi bir komplikasyon yaşamadan hayatına devam ettiğini söyledi.

“300 Metre Bile Yürüyemiyordum”

Tedavi sürecinin en zor kısmının fiziksel güç kaybı olduğunu anlatan Başer, yeniden spor yapabiliyor olmanın kendisi için büyük bir mutluluk olduğunu ifade etti.

“Uzun süre hiçbir şey yapamadım. Tedaviler ve ilaçlar nedeniyle son derece yorgundum. Bir ara 300 metre bile yürüyemiyordum” diyen Başer, yaşadıklarının ardından bağışçıların değerini çok daha iyi anladığını belirtti.

Bugün yeniden koşabilen ve spor yapabilen Başer, kendi deneyiminin kan ve kök hücre bağışının önemine dikkat çekmesini umuyor. “Bir başkasından yardım almanın ne demek olduğunu artık çok iyi biliyorum” sözleriyle bağışçıların hayat kurtaran rolünü vurguladı.

Çalışma, University College London öncülüğünde yürütüldü ve sonuçları ABD'nin Chicago kentinde düzenlenen dünyanın en büyük kanser konferanslarından biri olan Amerikan Klinik Onkoloji Derneği Yıllık Toplantısı kapsamında açıklandı.

Araştırmaya Birleşik Krallık, Norveç, İsveç, Avustralya, Yeni Zelanda ve Tayland'dan, yaşları 40 ile 60 arasında değişen 4 binden fazla kadın katıldı. Katılımcıların tamamı, meme kanserinin en yaygın türü olan hormon pozitif meme kanseri tanısı almıştı.

Test, Kanserin Tekrarlama Riskini Ölçüyor

Araştırmada kullanılan Prosigna adlı genetik test, tümör dokusundaki 50 farklı geni analiz ederek hastalığın yeniden ortaya çıkma riskini hesaplıyor.

Çalışma kapsamında hastalar iki gruba ayrıldı. Bir grup standart uygulama olarak kemoterapi ve hormon tedavisi alırken, diğer grupta tedavi kararı Prosigna testinin sonuçlarına göre verildi.

Yüksek risk grubundaki hastalara hem kemoterapi hem de hormon tedavisi uygulanırken, düşük risk grubundaki hastalar yalnızca hormon tedavisi gördü.

Sonuçlar Birbirine Çok Yakın Çıktı

Araştırmanın sonuçlarına göre, kemoterapi alan hastaların yaklaşık yüzde 95'i beş yıl sonunda hem hayatta kaldı hem de kanser tekrarı yaşamadı.

Kemoterapi almayan düşük risk grubunda ise bu oran yaklaşık yüzde 94 olarak belirlendi.

Araştırmacılar, iki grup arasındaki farkın oldukça sınırlı olması nedeniyle düşük riskli hastaların önemli bir bölümünün kemoterapi almadan da başarılı sonuçlar elde edebileceği sonucuna vardı.

Genç Kadınlar İçin de Umut Verici Bulgular

Hollanda'da hâlihazırda meme kanseri tedavisinde genetik testlerden yararlanılıyor. Özellikle MammaPrint ve Oncotype DX testleri, tedavi planlamasında yaygın olarak kullanılıyor ve 2023 yılından bu yana sağlık sigortası kapsamında karşılanıyor.

Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri ise Prosigna testinin 40-50 yaş aralığındaki kadınlarda da etkili sonuç verdiğinin gösterilmesi oldu.

Amsterdam'daki Antoni van Leeuwenhoek bünyesinde görev yapan onkolog Gabe Sonke, mevcut genetik testlerin çoğunlukla 50 yaş üzerindeki kadınlarda kullanıldığını belirterek yeni bulguların daha genç hastalar için önemli bir gelişme olduğunu söyledi.

Kemoterapinin Yan Etkileri Nedeniyle Önem Taşıyor

Uzmanlar, kemoterapinin saç dökülmesi, mide bulantısı, hafıza sorunları ve uzun süreli yorgunluk gibi ciddi yan etkilere yol açabildiğine dikkat çekiyor.

Araştırmada kullanılan bazı hastaların ise yumurtalıkların hormon üretimini baskılayan ilaçlar kullandığı belirtildi. Bu ilaçlar erken menopoz belirtilerine neden olabiliyor ve bazı hastalarda yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebiliyor.

Bu nedenle uzmanlar, tedavi seçeneklerinin her hasta için ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

"Kişiselleştirilmiş Tedaviye Önemli Katkı"

Gabe Sonke, günümüzde bazı hastaların ihtiyacı olmadığı halde kemoterapi aldığını belirterek, bu tür testlerin hangi hastaların gerçekten kemoterapiden fayda göreceğini belirlemede önemli rol oynadığını ifade etti.

Meme cerrahı Caroline Drukker ise mevcut genetik testlerin gereksiz kemoterapi uygulamalarını zaten azalttığını, ancak yeni testin özellikle genç kadınlarda da etkili olması nedeniyle bu oranı daha da düşürebileceğini söyledi.

Hollanda'da En Yaygın Kanser Türü

Integraal Kankercentrum Nederland verilerine göre Hollanda'da her yıl 17 bin 500'den fazla kişiye meme kanseri teşhisi konuluyor.

Meme kanseri, kadınlar arasında ülkedeki en yaygın kanser türü olmayı sürdürüyor. Uzmanlar, yeni genetik testlerin yaygınlaşması halinde daha fazla hastanın gereksiz tedavilerden korunabileceğini ve tedavilerin daha kişiselleştirilmiş şekilde planlanabileceğini belirtiyor.

Komisyonun ilk gününde virolog Marion Koopmans ile eski Sağlık Bakanı Bruno Bruins dinlendi.

Her iki isim de 2020 yılının ilk aylarında büyük bir belirsizlik ortamı bulunduğunu vurguladı. Koopmans, “Her salgında haftalar hatta aylar boyunca yeterli bilgiye sahip olunmayan bir dönem vardır” dedi.

“Daha erken önlem teorik olarak daha az can kaybı demekti”

Koronavirüs ilk olarak Aralık 2019’da Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkmış, Hollanda’daki ilk vaka ise 27 Şubat 2020’de tespit edilmişti. Yaklaşık iki hafta sonra ülke genelinde ilk kısıtlamalar yürürlüğe girmişti.

Koopmans, bugün sahip olunan bilgiler ışığında daha erken önlem alınmasının “teorik olarak” daha az ölüm anlamına gelebileceğini söyledi. Ancak o dönemde virüs hakkında çok az şey bilindiğini belirterek, daha erken kapsamlı tedbirlerin “gerçekçi olmadığını” ifade etti.

Virolog ayrıca bunun yalnızca pandeminin ilk aşaması için geçerli olduğunu, toplam can kaybı üzerinde nasıl bir etkisi olacağının ise kesin olmadığını kaydetti.

Karnaval tartışması yeniden gündemde

Salgının başlangıcında düzenlenen karnaval kutlamaları, daha sonra büyük bir bulaş merkezi olarak değerlendirilmişti. Ancak eski Bakan Bruins, o dönemde hükümetin karnavalı sınırlandırmayı gündemine almadığını söyledi.

Bruins, “Kendinizi o günlerin şartlarına koymanız gerekir” diyerek hükümetin hem salgını kontrol altına almaya hem de toplumsal hayatı gereksiz yere kısıtlamamaya çalıştığını belirtti.

Eski bakan, ilk aylarda önceliğinin virüs hakkında bilgi toplamak ve kamuoyunu bilgilendirmek olduğunu ifade etti.

“Sadece bilgi toplamak dar bir yaklaşım mıydı?”

Komisyon üyeleri, Bruins’e yalnızca bilgi toplamanın “dar bir görev anlayışı” olup olmadığını sordu. Eski bakan ise bunu reddederek, sağlıklı kararlar alabilmek için bilgi toplamanın temel öncelik olduğunu savundu.

Bruins, aşırı çalışma nedeniyle 19 Mart 2020’de görevinden istifa etmiş ve pandeminin sonraki aşamalarındaki karar süreçlerinde yer almamıştı.

OMT tartışmaları ve korona kartı

Pandeminin ilerleyen dönemlerinde hükümete danışmanlık yapan Salgın Yönetim Ekibi’nin (OMT) üyesi olan Koopmans ise özellikle “korona giriş kartı” uygulaması etrafındaki tartışmaların zor geçtiğini anlattı.

Bu uygulama sayesinde kişiler restoran gibi alanlara giriş yapabiliyordu.

Koopmans, kamuoyunda çoğu zaman “kararları OMT’nin verdiği” yönünde bir algı oluştuğunu ancak son kararların hükümet tarafından alındığını vurguladı.

“Yeni pandemilere yeterince hazırlıklı değiliz”

Koopmans, Hollanda’nın gelecekteki salgınlara karşı yeterince hazırlıklı olmadığını da söyledi. Örnek olarak Ebola virüsünü gösteren virolog, Kongo’daki salgının Hollanda tarafından yeterince ciddiye alınmadığını savundu.

Pandemi hazırlıkları için oluşturulan bütçenin önceki hükümet döneminde yılda 300 milyon avro azaltıldığını, mevcut hükümetin ise bu kesintinin bir kısmını geri aldığını hatırlatan Koopmans, mevcut yıllık 177 milyon avroluk bütçeyi “oldukça sınırlı” olarak değerlendirdi.

Önümüzdeki haftalarda yeni isimler dinlenecek

Soruşturma komisyonu önümüzdeki haftalarda eski Meclis Başkanı Khadija Arib, eski RIVM Direktörü Jaap van Dissel ve Ulusal Güvenlik Koordinatörü Pieter-Jaap Aalbersberg dahil olmak üzere çok sayıda tanığı dinleyecek.

Dokuz hafta sürecek süreçte toplam 50’den fazla oturum yapılması ve sonunda gelecekteki salgınlar için öneriler içeren kapsamlı bir rapor hazırlanması bekleniyor.

Hollanda Kraliyet Can Kurtarma Derneği adına konuşan Ernst Brokmeier, deniz suyunun yaklaşık 13 derece olduğunu belirterek vatandaşları dikkatli olmaya çağırdı.

Brokmeier, “Ayağınızı suya soktuğunuz anda ne kadar soğuk olduğunu hissedersiniz. Serinlemek için kısa süreli suya girmek mümkün olabilir ama yüzmek için biraz daha beklemek gerekir” dedi.

Uzmanlara göre IJsselmeer ve nehirler gibi iç sularda da su sıcaklığı 13 ila 16 derece arasında değişiyor. Bazı bölgelerde su biraz daha sıcak olsa da genel olarak yüzme için uygun seviyeye ulaşmış değil.

Soğuk su kramp ve panik riski taşıyor

Can kurtarma ekipleri, düşük su sıcaklığının yüzücülerde kas kramplarına yol açabileceği uyarısında bulundular. Ayrıca ani soğuk temasının “şok reaksiyonu” oluşturabileceği ve bunun da hızlı nefes alıp verme nedeniyle kişinin yüzme kontrolünü kaybetmesine neden olabileceği belirtildi.

Uzmanlar, güvenli ve rahat bir yüzme deneyimi için su sıcaklığının en az 18 derece olması gerektiğini ifade ettiler. Mevcut sıcak hava dalgasının devam etmesi halinde açık sulardaki sıcaklığın haziran sonuna doğru uygun seviyeye ulaşabileceği tahmin ediliyor.