Hollanda’da belediye seçimlerinde vekâletle oy kullanımı yeniden tartışma konusu oldu. Son seçimlerde her 10 seçmenden 1’inin oyunu bir başkası aracılığıyla kullandığı ortaya çıktı. Uzmanlar ve uluslararası gözlemciler, bu oranın demokratik ülkeler arasında “istisnai derecede yüksek” olduğuna dikkat çekiyor.
Uluslararası gözlemciler yıllardır uyarıyor
Hollanda kamu yayıncısı NOS’un veri analizine göre bazı sandıklarda vekâletle kullanılan oy oranı çok daha yüksek seviyelere ulaşıyor. Örneğin Den Haag’daki bazı sandıklarda her 3 seçmenden 1’i başkası adına oy kullandı.
Avrupa’da seçimleri düzenli olarak izleyen Organization for Security and Co-operation in Europe (AGİT/OVSE), Hollanda’da vekâletle oy kullanımının “orantısız derecede yaygın” olduğunu yıllardır raporlarında vurguluyor. Kuruma göre bu durum oy gizliliği ve herkesin yalnızca bir oy hakkı olması ilkesiyle çelişiyor.
Gorinchem’de “vekalet toplama” iddiası
18 Mart yerel seçimlerde sistem yeniden tartışmaya açıldı. Gorinchem Belediye Başkanı, bazı kişiler tarafından vekâlet oylarının organize şekilde toplandığı iddiasıyla suç duyurusunda bulundu. Bu gelişmenin ardından kentte seçimlerin yenilenip yenilenmeyeceği gündeme geldi.
Hollanda’da 1 Ocak itibarıyla vekâlet toplama faaliyetlerine yönelik cezalar da artırılmıştı.
Uzman: “Bu sistem hep zayıf nokta olacak”
Seçim danışmanlığı yapan Perikles Enstitüsü, sistemle ilgili temel soruna dikkat çekti:
“Bir kişinin oy pusulasını hangi şartlarda devrettiğini ve onun adına oy kullanan kişinin gerçekten aynı tercihi yapıp yapmadığını asla tam olarak bilemezsiniz. Bu, seçim sürecinin zayıf noktası olmaya devam edecek.”
Geçmişte de benzer vakalar yaşandı
Hollanda’da daha önce de vekâlet oylarının usulsüz kullanımıyla ilgili davalar gündeme gelmişti.
Belediyeler arasında büyük fark var
Veriler, vekâletle oy kullanımının ülke genelinde eşit dağılmadığını gösteriyor. Örneğin Urk’ta oran yüzde 20’nin üzerine çıkarken, Groningen’de bu oran yüzde 7 seviyesinde kaldı.
En yüksek oranların ise Den Haag başta olmak üzere bazı büyük şehirlerde ve Rotterdam gibi merkezlerde görüldüğü bildirildi.
Tamamen kaldırılması da riskli görülüyor
Uzmanlara göre sistemi tamamen kaldırmak da kolay değil. Özellikle sandığa gitme imkânı olmayan seçmenler için vekâlet uygulaması önemli bir seçenek olarak görülüyor.
Ancak katılım oranlarının zaten düşük olduğu Rotterdam gibi şehirlerde bu uygulamanın kaldırılması durumunda seçime katılımın daha da düşebileceği uyarısı yapılıyor.
Tartışmalar sürerken uzmanlar, Hollanda’nın demokratik güvenliği açısından vekaletle oy kullanımına yönelik daha sıkı düzenlemelerin kaçınılmaz olabileceğini belirtiyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: