Hollanda’da yıllardır gündemde olan seçim barajı konusu yeniden alevlendi. Ülkede hem Temsilciler Meclisi’nde (Tweede Kamer) 15, hem de Senato’da (Eerste Kamer) 19 farklı parti bulunması nedeniyle siyaset sahnesindeki aşırı parçalanmış yapı, kamuoyunda rahatsızlık yaratıyor. Yapılan araştırmalar, Hollandalıların yaklaşık yüzde 70’inin en az iki sandalye şartı getirilmesini desteklediğini gösteriyor. Ancak siyasi partiler bu değişikliğe pek sıcak bakmıyor.
Bu nedenle kulislerde bu düzenleme espriyle “Asla Meclis’ten geçmeyen en popüler önlem” olarak anılıyor. Çünkü mevcut sistemde bir milletvekili çıkarmak için yalnızca yüzde 0,67 oy yeterli.
“Vatandaş istemediği partileri barajla silmek istiyor”
Politik bilimciler, halk desteğini “kısmen fırsatçı” olarak değerlendiriyor: “İnsanlar siyasi olarak uzak hissettikleri partilerin baraj sayesinde ortadan kaybolmasını istiyor.”
VVD’nin teklifi reddedildi
İktidar adayı partilerden Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi’nin (VVD)n seçim barajını yüzde 2’ye çıkarma teklifi geçen yıl Meclis’te destek bulmadı. Tek destek veren, teklifin sahibi VVD’ydi. Bu oran yaklaşık 3 sandalye anlamına geliyor.
VVD, siyasetteki dağınıklığın karar alma süreçlerini zorlaştırdığını savunuyor: “Debatlar uzuyor, konut krizi ve göç gibi büyük sorunlara çoğunluk bulmak giderek güçleşiyor.”Ancak küçük partilerin kendi varlıklarını tehlikeye atacak bir düzenlemeye ‘evet’ demesinin neredeyse imkânsız olduğu belirtiliyor.
“Demokrasiyi küçültürsünüz”
SP’li ve SGP bazı siyasetçiler, barajın temsil gücünü zayıflatacağını savunurken “Demokrasimizi güçlü yapan şey farklı görüşlerin Meclis’te yer bulabilmesi.” İfadelerini kullanıyor.
Buna örnek olarak JA21’in yükselişi gösteriliyor. 2023’te tek sandalye alan parti, bugün 9 milletvekili ile Temsilciler Meclisi’nde yer alıyor. Parti lideri Joost Eerdmans, “Baraj gelirse birçok ses demokrasiden dışlanır” diyerek karşı çıkıyor.
“Hollanda zaten Avrupa’nın en düşük barajına sahip”
Hollanda’nın seçim barajı, Avrupa’daki en düşük oranlardan biri. Yaklaşık 70 bin oy, bir sandalye için yeterli oluyor.
Karşılaştırma için:
- Belçika ve Almanya’da baraj yüzde 5,
- Fransa ve İngiltere’de ise dar bölge sistemi nedeniyle küçük partilerin Meclis’e girmesi çok daha zor.
“Asıl sorun küçük partiler değil, orta ölçekli çok parti”
Bilimcilere göre Hollanda’daki parçalanmışlığın nedeni küçük partiler değil: “1970’lerde de Meclis’te 14 parti vardı. Asıl mesele, bugün 25 sandalye çevresinde sıkışıp kalan çok sayıda orta büyüklükte parti olması.” dediler.
Eskiden PvdA ile CDA’nın (ve seleflerinin) toplamda 90–100 sandalye alabildiğini hatırlatan Hollandalı bilimciler, Meclis’in kendi kurallarıyla – grup oluşumu, konuşma süreleri, seçim katılım koşulları gibi – sistemi düzenleyebileceğini belirtiyor.Hollanda’da seçim barajı tartışması, toplumdaki geniş desteğe rağmen siyasi aktörlerin çekinceleri nedeniyle şimdilik çıkmazda görünüyor. Ancak meclisteki parçalanmış yapı sürdükçe, bu tartışmanın uzun süre daha gündemde kalacağı kesin.
Yorumlar
Kalan Karakter: