Hollandalı Satranç Büyük Ustası Jan Timman 74 Yaşında Hayatını Kaybetti

Hollanda satranç tarihinin en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen Jan Timman, Çarşamba günü 74 yaşında yaşamını yitirdi. Bir süredir ağır hasta olduğu bildirildi.

Yüzyılın son çeyreğinde uzun yıllar Hollanda’nın en güçlü satranççısı olan Timman, dünya sıralamasında ikinci basamağa kadar yükselmişti. Sovyet satranç ekolünün dünya sahnesine hâkim olduğu dönemde, Anatoly Karpov, Boris Spassky ve Garry Kasparov gibi efsanevi isimlerin arasına girerek “Batı’nın en iyisi” olarak anıldı.

Genç yaşta başlayan bir kariyer

Amsterdam doğumlu Timman, sekiz yaşında satranca başladı. 23 yaşında büyükusta unvanını aldı ve kariyeri boyunca dokuz kez Hollanda şampiyonu oldu. İlk ulusal şampiyonluğunu 1974’te, sonuncusunu ise 1996’da kazandı.

Dünya sıralamasında ikinci sıraya 1982’de, Karpov’un hemen arkasında yükseldi. Bu dönemde Wijk aan Zee’de düzenlenen ve bugün Tata Steel Chess Tournament adıyla bilinen prestijli turnuvayı iki kez kazandı (1981 ve 1985).

Dünya şampiyonluğu mücadelesi

Timman, 1993 yılında dünya şampiyonluğu için mücadele etme fırsatı buldu. FIDE dışında oynamaya karar veren Kasparov ile Nigel Short’un ayrılığı sonrasında, Timman ile Karpov arasındaki karşılaşma resmi dünya şampiyonluğu maçı olarak düzenlendi.

Timman bu mücadeleyi 12,5–8,5 kaybetti. 1935’te Max Euwe’nin dünya şampiyonu olmasından bu yana, hiçbir Hollandalı satranççı dünya unvanına bu kadar yaklaşamamıştı.

Yazarlık ve son yılları

Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde turnuva temposunu azaltan Timman, satranç yazarlığına ağırlık verdi. Özellikle oyunsonu (endgame) üzerine çalışmalarıyla bilindi. Önde gelen satranç dergilerinden New In Chess için kapsamlı yazılar kaleme aldı ve birçok kitap yayımladı.

2024 yılında, 18 yıl aradan sonra Hollanda Şampiyonası’na dönerek sürpriz bir geri dönüş yaptı. Ancak bir yıl sonra, fiziksel olarak turnuva temposunun ağır gelmesi nedeniyle sessizce aktif kariyerini noktaladı.

Jan Timman, Sovyet satranç hegemonyasına karşı Batı dünyasının en güçlü temsilcilerinden biri olarak, Hollanda spor tarihindeki yerini koruyacak.