Hollanda, Yeni NATO Hedefine Ulaşmak İçin Halktan Özgürlük Vergisi Alacak: Peki Bu Konuda Hollanda Merkez Bankası Ne Düşünüyor?

Hollanda, yeni NATO hedeflerine uyum sağlamak amacıyla savunma harcamalarını ciddi biçimde artırmayı planlıyor. Buna göre savunma bütçesi gelecek yıl 2,1 milyar euro artacak; bu rakam 2030’da 9,5 milyar euroya, 2035’ten itibaren ise her yıl mevcut seviyenin 19 milyar euro üzerine çıkacak.

Bu artışla Hollanda, NATO ülkeleri arasında benimsenen ve savunmaya gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 3,5’inin ayrılmasını öngören yeni hedefi karşılamış olacak. Koalisyon partileri, bu büyük yatırımı kısmen vatandaşlardan alınması planlanan bir “özgürlük katkı payı” ile finanse etmeyi tartışıyor.

Hollanda Merkez Bankası (DNB) ekonomistlerine göre; Hollanda’nın önümüzdeki yıllarda savunmaya ayıracağı milyarlarca euroluk ek bütçe, doğru şekilde değerlendirilirse ekonomiye de katkı sağlayabilir. Bunun için ülkenin halihazırda güçlü olduğu alanlara odaklanması ve Avrupa ülkeleriyle üretim konusunda net iş bölümü anlaşmaları yapması gerekiyor.

Kısa vadede büyüme sınırlı

DNB ekonomistlerine göre savunma harcamalarındaki artış, kısa vadede ekonomik büyümeye fazla katkı sağlamayacak. Bunun en önemli nedeni, savunma teçhizatının büyük bölümünün yurt dışından ithal edilmesi. Ayrıca iş gücü piyasasındaki sıkışıklık ve artan personel maliyetleri de büyümeyi sınırlayan faktörler arasında yer alıyor.

Merkezi Planlama Bürosu (CPB) da geçen yılın sonunda yayımladığı raporda, savunmaya yapılacak milyarlarca euroluk harcamanın ekonomik büyümeye neredeyse hiç katkı sunmayacağı sonucuna varmıştı.

DNB, “Kısa vadede öncelik, askeri kapasitenin hızla artırılmasıdır; bu aşamada ekonomik kaygılar sınırlı kalıyor” değerlendirmesinde bulunuyor. Banka, bu harcamaların temel amacının ekonomik büyüme değil, güvenlik olduğunu vurguluyor. Ancak savunma bütçesindeki artışın kalıcı olması sayesinde, uzun vadede yerli üretim kapasitesini geliştirmek için zaman bulunduğuna da dikkat çekiyor.

Çipler, mikroskoplar ve denizcilik

DNB’ye göre Hollanda’nın odaklanması gereken alanlar, hem askeri hem sivil amaçlarla kullanılabilen “çift kullanımlı” teknolojiler. Buna örnek olarak, insansız hava araçlarında kullanılan ama aynı zamanda cep telefonlarında da yer alan çipler gösteriliyor. Ayrıca belirli mikroskop türlerinde ve denizcilik alanındaki bilgi birikiminde Hollanda’nın güçlü bir konumu olduğu belirtiliyor.

Merkez Bankası, Hollanda’nın tank veya mühimmat üretimine yönelmemesi gerektiğini savunuyor. Bu alanlarda Almanya, Fransa ve İspanya gibi ülkelerin zaten uzmanlaştığına işaret ediliyor.

Öngörülebilir devlet vurgusu

DNB’ye göre savunma sanayisinin gelişebilmesi için devletin uzun vadeli ve öngörülebilir bir müşteri olması büyük önem taşıyor. Banka, “Savunma sektörü, ancak yıllar süren ürün geliştirme süreçlerinin sonunda talep olacağından emin olursa yatırım yapar” değerlendirmesinde bulunuyor.

Bu nedenle önceki hükümet de savunma sanayisine destek verilmesini hedeflemişti. Ancak kısa süre sonra göreve başlayacak olan D66, VVD ve CDA'dan oluşacak olan azınlık hükümetin Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğa sahip olmaması, savunma harcamalarına ilişkin her plan için muhalefetin desteğinin aranmasını zorunlu kılacak.