Hollanda’da tarımda kullanılan pestisitlerin doğaya etkisi üzerine yeni bir tartışma başladı. Tartışmanın merkezinde ise doğa koruma alanlarının çevresinde 1 kilometreye kadar “ilaçsız tampon bölgeler” oluşturulup oluşturulmayacağı sorusu var.
Bu tartışma, Raad van State’in 2 Nisan 2025’te verdiği bir kararla yeniden gündeme geldi. Kararda, pestisitlerin Natura 2000 koruma alanlarındaki bitki ve hayvan türleri üzerinde önemli etkilerinin tamamen dışlanamadığı belirtildi. Bu nedenle, bazı durumlarda tarım faaliyetleri için doğa izni gerekebileceği ifade edildi.
Araştırma sınırlı ama uyarı niteliğinde
Kararın ardından Hollanda Tarım Bakanlığı, konuyla ilgili araştırma yapması için Wageningen University & Research kurumunu görevlendirdi. Bu yıl yayımlanan ön araştırmada, 12 farklı Natura 2000 alanından alınan sınırlı sayıda toprak ve bitki örnekleri incelendi.
Araştırmada:
Toprak ve bitki örneklerinde 84 farklı pestisit veya yan ürününe rastlandı.
Topraktaki değerler genellikle ekolojik sınırların altında kaldı.
Ancak bitki örneklerinde 9 maddede sınır aşımı görüldü.
Farklı pestisitlerin karışımı söz konusu olduğunda örneklerin yaklaşık %22’sinde risk sınırı aşılmış olabilir.
Araştırmacılar, elde edilen verilerin henüz çok sınırlı olduğunu ve kesin sonuçlar çıkarmak için yeterli olmadığını vurguluyor.
Kaynağı belirlemek zor
Raporda dikkat çeken bir diğer nokta ise pestisit kalıntılarının belirli bir çiftliğe bağlanmasının zor olması. Uzmanlara göre bazı kimyasallar buharlaşabiliyor ve rüzgârla kilometrelerce taşınabiliyor.
Bu nedenle pestisitlerin doğaya yayılımı sadece tarlanın hemen yanındaki alanla sınırlı kalmayabiliyor. Araştırmalara göre bazı maddeler 10 kilometreden daha uzak mesafelere taşınabiliyor.
Çözüm: tampon bölgeler mi?
Uzmanlar ve siyasetçiler şimdi şu sorunun yanıtını tartışıyor:
Doğayı korumak için tarım alanları ile Natura 2000 bölgeleri arasında ne kadar mesafe bırakılmalı?
Önerilen mesafeler oldukça farklı:
8 metre: püskürtme sürüklenmesini azaltabilir
50–250 metre: bazı yerel önlemler için öneriliyor
1.000 metre: bazı toksikologlara göre insan sağlığı riskini azaltabilir
Ancak bilim insanları, mevcut verilerle bu mesafelerin hangisinin yeterli olduğunu kesin olarak söylemenin zor olduğunu belirtiyor.
Tarım alanları için büyük etkisi olabilir
1 kilometrelik tampon bölgeler uygulanırsa bunun tarım arazileri üzerinde büyük etkisi olabilir. RIVM’in daha önce yaptığı hesaplamalara göre, Natura 2000 alanlarının etrafında 1 kilometrelik bir bölge oluşturulması yaklaşık 727 bin 800 hektarlık alanı kapsıyor. Bunun yaklaşık 246 bin 700 hektarı tarım arazisi.
Bu da Hollanda’daki toplam tarım alanlarının yaklaşık yüzde 14’üne denk geliyor.
Tartışma yeni başlıyor
Uzmanlara göre Wageningen araştırması kesin bir sonuç değil, bir uyarı niteliğinde.
Bir yanda çevre örgütleri daha sıkı önlemler isterken, diğer yanda çiftçiler ve bazı siyasetçiler mevcut verilerin henüz böyle kapsamlı yasaklar için yeterli olmadığını savunuyor.
Tartışmanın merkezindeki soru ise giderek daha net hâle geliyor: Hollanda’da tarım ile hassas doğa alanları bu kadar yakın yan yana var olmaya devam edebilir mi?
Yorumlar
Kalan Karakter: