Hollanda'da Yeni Hükümet Hastalık Ödeneklerinde Kesinti Yapacak: Peki Uzun Süreli Hastalar Nasıl Etkilenecek?

Hollanda’da yeni hükümetin planlarına göre, tamamen iş göremez sayılan hastaların aldığı ödeneklerde aylık 270 avroya kadar düşüş yaşanabilecek. Diğer tasarruf adımları da dikkate alındığında kaybın yüzlerce avroyu bulabileceği belirtiliyor.

Demokratlar 66 (D66), Özgürlük ve Demokrasi İçin Halak Partisi (VVD) ile Hristiyan Demokratlar Birliği (CDA) arasında varılan koalisyon anlaşmasında, iş göremezlik düzenlemesinde kapsamlı değişiklikler öngörülüyor. Özellikle bir doktor raporuyla tamamen çalışamaz durumda olduğu tespit edilen kişilerin bu değişikliklerden olumsuz etkilenmesi bekleniyor.

Tam iş göremezlerle kısmi iş göremezler eşitlenecek

Mevcut sistemde tamamen iş göremez kabul edilen kişiler, “IVA” adı verilen ve maaşlarının yüzde 75’ine kadar ödeme sağlayan bir ödenekten yararlanıyor. Yeni planlara göre 2030’dan itibaren bu düzenleme kaldırılacak.

Bu tarihten sonra tamamen iş göremez sayılan kişiler de, kısmi iş göremezlerle aynı kategoride değerlendirilecek ve maaşlarının yüzde 70’i oranında ödeme alacak. Sendika konfederasyonu CNV’nin hesaplamalarına göre bu durum, bazı kişiler için aylık 270 avroya varan kayıp anlamına geliyor.

Halihazırda IVA ödeneği alanların haklarının korunacağı belirtiliyor. Ancak 2030’dan sonra sisteme dahil olacak kişiler daha düşük ödeme alacak. Hükümet, bu düzenlemenin uzun vadede yılda 1,2 milyar avro tasarruf sağlamasını hedefliyor.

Üst gelir grubuna ek kesinti

Planlar bununla da sınırlı değil. Yüksek gelir grubundaki iş göremezler için azami ödeme tutarı da, işsizlik maaşında (WW) olduğu gibi beşte bir oranında düşürülecek. Bu adımla yılda 800 milyon avrodan fazla tasarruf edilmesi öngörülüyor. Bu kesinti, bazı uzun süreli hastalar için aylık yüzlerce avroluk ek kayıp anlamına gelebilir.

CNV yetkilileri, binlerce kişinin maddi sıkıntıya düşebileceği uyarısında bulundu. Her yıl yaklaşık 26 bin kişinin IVA kapsamına girdiğini, nüfusun yaşlanmasıyla bu sayının arttığını belirten yetkililer, bu kişilerin genellikle yüksek sağlık harcamaları, konut kredileri ve uyarlanmış konut giderleri bulunduğunu vurguluyor. Ayrıca birçok durumda eşlerin bakım nedeniyle daha az çalışmak zorunda kaldığını ifade ediyor.

Gerekçe: Daha sade bir sistem

Önceki hükümet de IVA düzenlemesini kaldırmayı değerlendirmişti. Gerekçe, iş göremezlik sisteminin karmaşıklığı ve uygulayıcı kurum UWV’nin artan iş yükü olarak gösteriliyor. Farklı düzenlemelerin yan yana yürütülmesinin uygulamada ciddi zorluklara ve hatalara yol açtığı daha önce bir komisyon tarafından dile getirilmişti.

CNV ise sistemin sadeleştirilmesine karşı olmadıklarını ancak bedelin en ağır hastalara ödetilmemesi gerektiğini savunuyor. UWV verilerine göre tamamen iş göremez sayılan kişilerin yeniden kısmen çalışabilir ilan edilmesi oldukça nadir görülüyor. Öte yandan 60 yaş ve üzerindekiler hâlihazırda yeniden değerlendirmeye tabi tutulmuyor.

Hollanda’da şu anda 860 binden fazla kişi iş göremezlik ödeneği alıyor. Yeni düzenlemelerin, özellikle kalıcı sağlık sorunları bulunan gruplar üzerinde önemli mali etkiler yaratması bekleniyor.