Hollanda hükümeti, İran’daki savaşın ülke ekonomisine olası etkilerini hafifletmek için tüm seçenekleri değerlendirmeye aldı. Kabineden yapılan açıklamaya göre, hem şirketleri hem de hane halkını hedefleyen önlemlerde neredeyse hiçbir tabu bulunmuyor.
Hükümetin Tweede Kamer’e (Temsilciler Meclisi) gönderdiği mektupta, uygulanabilecek olası politikalar “seçenekler menüsü” olarak sunuldu. Bu seçenekler arasında 2023’te uygulanan enerji fiyat tavanı, geçici enerji ve yakıt vergisi indirimleri, iş seyahati masrafları için vergiden muaf azami ödeme tutarının artırılması, hatta kira yardımının yükseltilmesi ve uzun vadede asgari ücret artışı gibi adımlar yer alıyor.
Enerji Yardımı ve Acil Fon
Önümüzdeki kış mutlaka devreye girmesi planlanan araç ise enerji acil fonu. 2024 ve 2025’teki Geçici Enerji Acil Fonu’nun yerine geçmesi planlanan bu fon, faturalarını ödeyemeyen hane halkına doğrudan destek sağlayacak.
Düşük gelirli aileler için düşünülen “enerji yardımı” ise, sağlık ve kira yardımlarına benzer şekilde tasarlandı. 2022’de benzer bir uygulama ile yaklaşık 800 bin haneye kişi başı 800 euro ödeme yapılmıştı. Ekonomi ve İklim Bakanlığı sözcüsü, detayların hâlâ netleşmediğini belirterek, “Acil fonun geri getirilmesi en somut adım ve bu kış için hazır olması gerekiyor. Hedefimiz gerçekten ihtiyacı olanlara destek sağlamak” dedi.
Hükümetten Temkinli Bekleyiş
Kabinenin mektubu, enerji ve yakıt fiyatları yüksek kalırsa devreye girebilecek önlemleri sıralıyor; bu, henüz uygulanacak somut bir plan değil. Azınlık hükümeti olan kabinenin parlamentoda hangi adımlar için yeterli desteği alacağı da belirsiz.
Şu anda hükümet, birçok kararın yaz aylarına kadar alınmasını umuyor. Ancak fiyatların yükselmeye devam etmesi durumunda, önlemlerin daha erken devreye alınması gerekecek. Özgürlük Partisi (PVV) lideri Geert Wilders ve Yeşil Sol / İşçi Partisi (GroenLinks/PvdA) milletvekili Jesse Klaver mektuba hemen tepki göstererek hız çağrısında bulundu.
Hükümet yetkilileri, 2022’de Rusya’nın Ukrayna’ya saldırması sonrası yaşanan fiyat artışı senaryosunun tekrarlanmayacağını düşünüyor. O dönemde küresel gaz ticaretinin büyük kısmı dururken, şimdi açığı kısmen ABD’den gelen sıvılaştırılmış gaz ile telafi ediliyor. Ayrıca Asya ülkeleri, gazdan kömüre yöneliyor; bu durum iklim açısından olumsuz olsa da gaz fiyatlarının yükselişini sınırlıyor.
Maliyet ve Etkinlik Tartışması
Her müdahalenin maliyeti yüksek. Örneğin enerji fiyat tavanı hükümete yaklaşık 8 milyar euroya mal olmuştu. Yakıt vergisi indirimi de benzer şekilde pahalı. Güncel indirimler ise 2025 yılı için 1,6 milyar euro, acil fon için 56 milyon euro ve enerji yardımı için birkaç yüz milyon euro seviyesinde. Asgari ücret artışı da hükümetin diğer ödemelerini etkileyerek ek mali yük oluşturuyor.
Öte yandan yüksek enerji ve yakıt fiyatları, hükümete vergi geliri olarak geri dönüyor. CBS verilerine göre, Hollanda devleti 2024’te enerji kullanımı üzerinden 26,5 milyar euro gelir elde edecek. Bu açıdan, yapılan desteklerin bir kısmı, vergiler yoluyla vatandaşlardan geri alınan paranın yeniden dağıtılması anlamına geliyor.
Ancak uygulamaların hedef kitlesi de tartışma konusu. Enerji ve yakıt vergisi indirimlerinden zengin kesim de yararlanıyor. TNO’nun araştırmasına göre, vergi indirimlerinin yüzde 90’ı yüksek gelirli hanelere gidiyor; bu nedenle araştırmacılar, yöntemi “çok verimsiz” olarak nitelendiriyor.
Hükümetin şimdi arayışı, daha etkili ve hedefe yönelik bir çözüm bulmak yönünde sürüyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: