İran’a yönelik savaşın uzaması halinde uçak bileti fiyatlarının ciddi biçimde yükselmesi bekleniyor. Hızla artan petrol fiyatları ve kapanan hava sahaları nedeniyle uzayan uçuş rotaları, havayolu şirketlerinin maliyetlerini artırıyor. Uzmanlara göre bu artış, yolculara onlarca Euro’dan birkaç yüz Euro’ya kadar ek maliyet olarak yansıyabilir.
Yakıt maliyetleri baskı yaratıyor
Yakıt, havayolu şirketlerinin en büyük gider kalemini oluşturuyor. Ekonomistlere göre yakıt giderleri toplam maliyetlerin yaklaşık yüzde 30’unu oluşturuyor.
Birçok havayolu şirketi ani fiyat artışlarına karşı yakıt maliyetlerinin bir kısmını önceden sabitleyerek (hedging) riskten korunuyor. Örneğin Air France-KLM bu yıl için yakıt fiyatının yüzde 60’ını sabitlemiş durumda. Ancak bazı şirketlerin bu yöntemi sınırlı ölçüde kullandığı belirtiliyor.
Savaş öncesi döneme kıyasla Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 25 artarak 83 dolara yükseldi. Çatışmanın uzaması halinde daha büyük artışların yaşanabileceği ifade ediliyor.
Daha uzun ve maliyetli rotalar
Orta Doğu’daki geniş bir hava sahasının kapanması, Avrupa’dan Asya’ya yapılan uçuşlarda önemli sapmalara yol açtı. Rusya hava sahasının da Ukrayna savaşı nedeniyle kapalı olması, alternatif rotaları daha da karmaşık hale getiriyor.
Fiyat artışı kaçınılmaz mı?
Uzmanlara göre maliyet artışları kaçınılmaz olarak bilet fiyatlarına yansıyacak. Havacılık uzmanları, özellikle Asya yönlü uçuşlarda arzın azalması nedeniyle fiyatların kısa vadede bile artabileceğini söylüyor.
Uzmanlara göre petrol fiyatlarının mevcut seviyede kalması ve maliyetlerin kademeli olarak yansıtılması durumunda yıl sonuna kadar bilet fiyatlarında yüzde 5 ila 10 arasında artış görülebilir.
Bu oran kısa mesafeli uçuşlarda onlarca Euro’luk artış anlamına gelirken, uzun mesafeli ve kapasitesi azalmış hatlarda 100 Euro’yu aşan, hatta birkaç yüz Euro’ya varan fiyat artışları gündeme gelebilir.
Belirsizlik sürüyor
Uzmanlar, petrol arzında yapısal bir kıtlık olmamasının olumlu bir unsur olduğuna dikkat çekiyor. Çatışmanın kısa sürede sona ermesi halinde fiyatların yeniden düşebileceği belirtiliyor.
Havacılık sektörü geçmişte de büyük krizlerle karşı karşıya kaldı. 1990’daki Körfez Savaşı ve 11 Eylül saldırılarının ardından sektörün zamanla toparlandığı hatırlatılıyor. Ancak uzmanlara göre mevcut kriz sona erse bile, şu anda mahsur kalan yüz binlerce yolcunun yeniden planlanması nedeniyle hava trafiğinde bir süre daha aksaklıklar yaşanabilir.
Yorumlar
Kalan Karakter: