Orta Doğu’daki gerilim, küresel deniz ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yeni bir krize yol açtı. İran’ın saldırı tehdidi nedeniyle onlarca Hollanda bağlantılı gemi bölgede mahsur kaldı.
Hollanda basınına göre, Basra Körfezi ve çevresinde Hollanda bayrağı taşıyan ya da Hollandalı şirketler tarafından işletilen yaklaşık 100 gemi bulunuyor. Bu gemilerde 500’den fazla mürettebat yer alıyor ve bunların yaklaşık 100’ü Hollanda vatandaşı.
Hürmüz Boğazı’nda artan saldırılar
Basra Körfezi’ni Umman Denizi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak biliniyor. Küresel petrol arzının yaklaşık beşte biri bu dar su yolundan geçiyor.
İran’ın seçkin askeri gücü olan İran Devrim Muhafızları, ABD, İsrail veya müttefikleriyle bağlantılı olduğunu düşündüğü gemileri “meşru hedef” olarak gördüğünü açıkladı.
Son 24 saat içinde altı geminin saldırıya uğradığı, savaşın başlamasından bu yana saldırıya hedef olan gemi sayısının ise 14’e yükseldiği bildiriliyor. Saldırıların füzeler, insansız hava araçları ve muhtemelen deniz mayınları kullanılarak gerçekleştirildiği ifade ediliyor.
“En tehlikeli senaryolardan biri”
Eski Hollanda donanma komutan yardımcılarından Amiral Ben Bekkering, mevcut durumu “son derece tehlikeli” olarak nitelendirdi.
Bekkering’e göre Hürmüz Boğazı gibi dar bir su yolunda, düşük görüş koşulları altında ve aynı anda hava, deniz ve su altından gelen tehditlerle karşı karşıya kalmak denizcilik açısından en zor senaryolardan biri.
İran’ın elindeki silah çeşitliliğine de dikkat çeken Bekkering, bunların deniz mayınlarından gelişmiş gemisavar füzelere, insansız araçlara ve çift roketli hızlı botlara kadar uzandığını söyledi.
Sigorta maliyetleri beş kat arttı
Gerilim yalnızca güvenliği değil, ticareti de etkiliyor. Savaş riski sigortası için ödenen primlerin aylık yaklaşık 25 bin avrodan 125 bin avroya yükseldiği belirtiliyor. Bazı sigorta şirketleri ise artık bölgedeki gemiler için savaş riski teminatı sağlamayı tamamen durdurmuş durumda.
“Bu şartlarda geçmek tamamen akılsızlık”
Hollandalı armatörleri temsil eden Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR), askeri eskort önerilerine temkinli yaklaşıyor. KVNR Direktörü Annet Koster, askeri koruma fikrinin gerilimi daha da artırabileceğini söylüyor.
Koster’a göre bazı armatörler bölgeden ayrılmak isterken bazıları beklemeyi tercih ediyor, ancak mevcut koşullarda boğazdan geçmenin büyük risk taşıdığını vurguluyor.
“Ücretsiz sigorta verilse bile bu şartlarda boğazdan geçmek tamamen akılsızlık olur,” diyen Koster, önceliğin gemiler ve mürettebatın güvenliği olduğunu belirtti.
Trump’tan “geçin” çağrısı
ABD Başkanı Donald Trump ise armatörlere daha cesur olmaları çağrısında bulundu. Trump, İran’a ait gemilerin artık bölgede bulunmadığını ve ticari gemilerin geçişe devam etmesi gerektiğini söyledi. Ancak Hollandalı armatörler bu çağrıya uymaya yanaşmıyor.
Askeri eskort tartışması
G7 ülkeleri, ticari gemilere askeri eskort sağlanıp sağlanmaması konusunu değerlendiriyor. Bekkering’e göre bu adım yeni riskler doğurabilir. İran’ın stratejik hedeflerinden birinin Batılı ülkeleri bölgeye askeri olarak çekmek olabileceğini söyleyen eski amiral, “Eskort görevine çıkan savaş gemileri de doğrudan hedef haline gelebilir” uyarısında bulundu.
Hollanda fırkateyni Akdeniz’de
Hollanda ayrıca Zr.Ms. Evertsen adlı savaş gemisini Akdeniz’de görevlendirdi. Görevin amacı, başta Kıbrıs olmak üzere müttefikleri İran’a ait insansız hava araçlarına karşı korumak. Fransa’nın talebi üzerine gönderilen geminin bölgedeki gerilimi artırabileceğinden endişe eden bazı armatörler ise ticari denizciliğin doğrudan bir savaşın parçası haline gelmek istemediğini vurguluyor.
Uzmanlara göre, bölgede kalıcı bir çözüm ancak ateşkes ya da İran ile yapılacak açık güvenlik anlaşmaları sonrasında mümkün olabilir. Şimdilik ise Hürmüz Boğazı’ndaki gemiler için belirsizlik devam ediyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: